De WS78 Midden-Brabantse Dreven tocht vanuit Tilburg.

Op zaterdag 15 oktober 2005 organiseerde WS78 een wandeltocht vanuit Tilburg. De start was vanuit Restaurant Boerke Mutsaers, dat gelegen was in de onmiddellijke nabijheid van NS Tilburg-West.

Tilburg is ontstaan uit gehuchten en kleine dorpen, zogenaamde Herdgangen, die met elkaar in verbinding stonden. Een herdgang is een, vaak driehoekig, nederzetting van boerderijen veelal voorkomend in de omgeving van heide.
De oude dorpskernen zijn nog steeds terug te vinden in de namen van verschillende oude wijken zoals Heuvel, Korvel, Veldhoven en Goirke.
De stad is eind 19e eeuw groot geworden door de textielindustrie die zich vestigde tussen de herdgangen in. Na het verdwijnen van deze tak van industrie in de zestiger jaren ontwikkelde er een moderne industrie.
In de volksmond werden Tilburgers altijd Kruikenzeikers genoemd. De carnavalsnaam van Tilburg, Kruikenstad, is hiervan afgeleid. Dit vanwege het feit dat men vroeger in kruiken urineerde, die kruiken vol urine werden dan verkocht aan de zeventiende eeuwse textielindustrie die de urine nodig had voor het bewerken van wol. Sinds de negentiende eeuw worden chemicaliën ingezet voor de bewerking van textiel.

Op NS Utrecht was het rond half acht al een drukte van belang met WS78 wandelaars. Doordat er geen treinen reden op het traject Nijmegen-Den Bosch moesten veel wandelaars uit het oosten van ons land omreizen via NS Utrecht.
Op station Utrecht troffen we een man die tijdens deze WS78 tocht zijn GPS apparaat verder ging uitproberen. Hij had al een tocht gelopen, waarbij de afwijking 5 km was. Nu wilde hij eens zien hoeveel de afwijking bij een WS78 tocht zou zijn.
Om 8.50 uur begon de voorzitter aan zijn korte toespraakje. Ditmaal werd dit grotendeels overstemd door een passerende trein. Maar daarom was de tocht niet minder mooi. De zon was al op en er werd een maximum temperatuur van 20 graden voorspeld. Deze voorspelling is ook uitgekomen. Officieel was dit een tocht uit de winterserie, maar van winter was totaal geen sprake.
Na de start liepen we spoedig de bebouwde kom uit en kwamen in het 32 ha grote Wandelbos. Deze naam werd deze dag volop eer aangedaan met 416 wandelaars. We kwamen hier langs een vijver en een kinderboerderij. Daarna staken we de spoorlijn Tilburg-Breda over en betraden daarop bosgebied Oude Warande. Dit bos was een waar eldorado voor trimmers, want daar zagen we er velen van. Soms ook in grote groepen van wel 25 man. In dit bos zagen we verschillende keren lanen met oude bomen. Nu met de herfst waren al aardig wat bomen getooid in herfstkleuren. We kwamen langs één van de twee vijvers voordat we dit bosgebied verlieten.

De Oude Warande in Tilburg is niet alleen één van de oudste barokke bossen van Nederland, maar het is ook het enig bewaard gebleven sterrenbos van ons land. In 1712 liet de Duitse prins Wilhelm Von Hessen-Kassel, toenmalig heer van Tilburg en Goirle, het aanleggen. De prins kocht het gebied voor 127.500 gulden (Euro 57.857). Het vierkante bos beslaat 600 roeden (60 hectaren). De lanen die het bos diagonaal en kruislings doorkruisen ontmoeten elkaar in het midden, vandaar de naam sterrenbos. De vier kwadranten bezitten ieder een lanenstelsel met een eigen geometrisch grondpatroon: vierkant, ruit, cirkel en achthoek. Daarmee is het bos een echt labyrint, waar bezoekers al gauw het spoor bijster raken.

We passeerden de oprijlijn naar Huize Sparrenhof. Aan de ingang hingen een paar bordje met verboden toegang en er stonden een paar mooie witte zuilen. We kwamen langs een bosvijver waarin bomen met gekleurde bladeren fraai in weerspiegelden.
Daarop betraden we bosgebied De Blaak. We kruisten hier een verharde weg met keien en klinkers. Verder zagen we verschillende keren paddestoelen, waaronder de overbekende rode paddestoelen met witte stippen. De zon zorgde met zijn zonnestralen voor fraaie effecten in de bossen. Achter een hek stond een stevige vierkante paal met een bordje “Vereniging van bosbeheerders – ’t Geregt”.
We liepen om een (water-)pompstation heen en liepen even langs het beekje Oude Leij. We verlieten het bosgebied De Blaak weer en staken meteen daarop de beek De Blaak over. Even later liepen we onder de A58 snelweg door.
Daarop volgde we tot aan de soeppost een fietspad, waar tot 1973 de spoorlijn het Belslijntje liep.

Het "Bels Lijntje" is een voormalige spoorverbinding tussen Turnhout en Tilburg. De laatste trein reed er op 1 juni 1973. Een recreatieve fietsverbinding kwam in de plaats. Het traject doorsnijdt een gevarieerd Kempische landschap. Langs het fietspad liggen brede groenstroken.

Dit landgoed was vroeger eigendom van de textielindustriële familie Streyter. Landgoed Heidepark Vredelust maakt deel uit van de landgoederenroute en is één van de 'zes van Tilburg'. Naast de Landgoederenroute zijn dat de Waranderoute, de Vijverroute, de Reeshofroute, de Amarantroute en de Heideparkroute.

De soeppost lag op 11½ km in Riel. Bij gebrek aan bankjes moesten we maar op de grond zitten. Eén persoon ging aan de overkant van de weg aan de rand van een bloempot zitten. De soep smaakte hier heerlijk, maar we konden deze dag geen extra bekertje krijgen omdat de soep bijna op was. Nadat we op de grond waren gaan zitten, hadden we wat moeite om weer op te staan. Niet omdat we problemen met onze spieren hadden, maar omdat de zon zo heerlijk scheen. Het leek haast wel een zomerse dag. Bij de start hadden we trouwens enige tientallen wandelaars gezien die in de korte broek waren gestart.
Even na de soeppost sloegen we rechtsaf. We riepen twee wandelaars terug die hier rechtdoor liepen. We kregen als antwoord dat ze een alternatieve route liepen. Later bij de grote rust begrepen we wat ze precies bedoelden. Ze hadden namelijk de korstste weg naar het café genomen en daar zaten ze nog toen ook wij daar later aankwamen.
We vervolgden ons pad door wijken in Riel en kwamen even later weer op het fietspad van het voormalige Belslijntje uit. Hier hadden we uitzicht op de oude molen van Riel, helaas zonder wieken. Bij buurtschap Looienhoek verlieten we het Belslijntje. Vlak voordat ons pad van de verharde weg een zandpad insloeg, zagen we aan de overkant van een weiland flink wat wandelaars lopen.
We liepen hier door natuurgebied Brakelse Akkers naar bosgebied ‘t Riels Hoefke.

't Riels Hoefke ontleent haar naam aan een voormalige zandverstuiving van 70 ha, welke geheel is bebost met grove den en Corsicaanse den. Gedurende de tweede wereldoorlog was dit gebied in gebruik als schijnvliegveld, waaraan de overgebleven bomgaten nog herinneren.

We kwamen langs drie grote ronde natuurstenen, waarop enige spreuken waren gegraveerd. In de verte zagen we in het natuurgebied Riels Laag paarden loslopen.

De overgang van de Regte Heide naar het beekdal van de Oude Leij, het Riels Laag, is nauwelijks gestoord. Het bijzondere van het Riels Laag is dat het dal over een lengte van 3 km direct grenst aan de Regte Heide, wat een voor Brabantse begrippen spectaculair hoogteverschil oplevert. Het betreft hier een zeer zeldzame overgang van hoge, droge en voedselarme heide naar laag, nat en voedselrijk beekdal. Door ontginning, ruilverkaveling en landinrichting zijn dergelijke 'gradiënten' of natuurlijke overgangen nog maar op enkele plaatsen in Nederland aanwezig. Niet alleen landschappelijk, ook cultuurhistorisch is de contactzone van groot belang.
Het Riels Laag is thans grotendeels eigendom van het Brabants Landschap. Hier zijn de afgelopen jaren spectaculaire natuurherstelplannen uitgevoerd. Door stuwing en verondieping is het Riels Laag het hele jaar door nat, wat steltlopers en moerasvogels lokt: zomertaling, slobeend, grutto en kievit broeden er.

De Regte Heide, ongeveer 250 ha groot, kent een afwisseling van droge en natte heide. De Heide is gelegen op een ongeveer 1 km brede dekzandrug, die de waterscheiding vormt tussen de Oude Leij (de bovenloop van de Donge) en de Poppelsche Leij. Op de natte heide groeien planten als zonnedauw, klokjesgentiaan en beenbreek. De bedreigde vlinders heideblauwtje en gentiaanblauwtje fladderen hier nog rond. Broedvogels van de heide die opvallen door hun hoge aantallen zijn wulp, roodborsttapuit, boompieper, boomleeuwerik en veldleeuwerik. Over een lengte van 3 km grenst de heide aan het beekdal van de Oude Leij, ‘Riels Laag’ geheten. Door stuwing en verondieping is het Riels Laag het hele jaar door nat, wat steltlopers en moerasvogels lokt: zomertaling, slobeend, grutto en kievit broeden er. Centraal op de heide liggen zes grafheuvels uit de Midden-Bronstijd (1700-1000 vóór Christus), een ander ‘monument’ wordt gevormd door een zevental moerascipressen van circa 200 jaar oud.
Op de rand van de heide liggen zes grafheuvels uit de Vroege en Midden-Bronstijd (circa 1700 tot 1000 vóór Christus), wat wijst op een nederzetting (hutten, akkertjes) uit die tijd. Voor de eerste keer zijn de grafheuvels opgegraven in 1935. Daarbij kwamen grafgiften aan het licht als strijdbijlen, polsbeschermers, stenen dolken, knopen en kralen. De navolgende restauratie maakte de heuvels aanzienlijk hoger. Daarna raakten ze overwoekerd door struikgewas. Door ruiters, wandelaars en motorcrossers erodeerden ze bovendien. Daarom volgde in 1980 opnieuw een restauratie: struiken werden verwijderd, de heuvels werden opnieuw gemodelleerd en rond vijf van hen werd een nieuwe palenkrans aangebracht. Eén kent een ringwal met vóórliggende, droge sloot. Aan verkleuringen in de bodem valt af te leiden dat de palen er ook oorspronkelijk gestaan hebben.

Vogelkijkhut Tapsmoer ligt op de grens van de Regte Heide en het Riels Laag. Hij is, onder auspiciën van het Brabants Landschap, gebouwd door leerlingen van de bodemgroep van het ROC.
Vanuit de hut heb je een prachtig uitzicht over Riels Laag. De naam van de hut (Tapsmoer) is afgeleid van moer, wat veen betekent in eigendom van de abt. De naam heeft alles te maken met de abdij van Tongerlo, gelegen in de Belgische Kempen. Die bezat al vanaf 1175 uitgestrekte landerijen en hoeven onder Alphen en brachten hier en tot in Tilburg gronden tot ontginning. De monniken van deze abdij van de Norbertijnen verzorgden in Alphen en Riel ook de pastorale zorg tot 1830. De vogelkijkhut hut biedt een prachtig uitzicht over de uitgestrekte vlakte van het dal van de Oude Leij. De vogels die je hier kunt bewonderen, wisselen door het jaar heen. In het vroege voorjaar zie je er baltsende kieviten en grutto's, maar bijvoorbeeld ook slobeend en zomertaling. In de nazomer strijken er allerlei doortrekkers neer, die wel weken in het gebied kunnen blijven hangen: lepelaar, kleine zilverreiger en aalscholver bijvoorbeeld.

Er kwamen twee wandelaars aangelopen, waaronder een blinde man uit Vught. We maakten een foto van hen zodat onder andere de vriendin van de blinde man hem op internet kon zien. Door op de groen gekleurde button met fototoestel afbeelding bovenin dit verslag te klikken krijgt u een overzicht van de door ons gemaakte foto’s. Dit keer waren dat er 51.
Opnieuw kwamen er wandelaars aangelopen. Nu waren het er drie. Het waren mensen, die we op dat moment liever nog niet hadden gezien. Want het waren de pijlophalers en die moet je natuurlijk wel voor zien te blijven. Tussen de 25½ km en de 29½ km liepen we in hun directe nabijheid. Toen passeerden we een terrein, waar honden werden getraind. Hier waren twee wandelaars, waaronder de blinde man, naar een huisje gelopen om water te drinken. Ze konden hier blikjes Cola krijgen. Dat was niet bepaald hun favoriete drank, maar beter dan niets of water. Toen de pijlophalers en ondergetekende dit terrein gepasseerd hadden hoorden we geroep en zagen de twee wandelaars. Daarop hielden de pijlophalers hun tempo in, want ze hadden grote bewondering voor beide wandelaars. Enerzijds voor de blinde man en anderzijds voor de begeleider van de blinde man.
We passeerden nog een groot geel gekleurd koolzaadveld. Na nog een kleine parkoerswijziging werd de Regte Heide verlaten en bereikten spoedig daarop de koffiepost. Deze was in Goirle en lag op 31 km. Opnieuw liepen we weer naar Riel toe, maar betraden het dorp nu niet. We liepen weer onder de A58 en passeerden nu de wijk De Blaak van de plaats Tilburg. We kwamen weer eens langs een natuurgebied en zagen nu vier Schotse Hooglanders in een waterpoel staan. Verderop staken we de beek De Blaak weer over en op 36 km was, nog in bosgebied, de fruitpost.
Op de fruitpost troffen we de pijlophalers weer. Men was hier ook bezig om de fruitpost af te breken. We troffen het trouwens dat we, omdat we één van de laatsten waren, een tweede banaan kregen. Tegen één van de andere wandelaars, die daar ook waren, werd door de voorzitter gevraagd of hij verder door een verzorgingswagen naar de finish zou worden gebracht. Als door een wesp gestoken vertrok de wandelaar spoorslag verder en bereikte even voor zes uur de finish. Wij hebben hem ook niet meer ingehaald. Door bosgebied Oude Warande werd de finish bereikt. De totaal afgelegde afstand bedroeg 40,05 km. IVVnummer was 11329.
Na afloop van de tocht bleken nog niet alle bananen op te zijn gegaan van de fruitpost. Tegen een zacht prijsje konden we 2 trossen overnemen.

Henri Floor & Coos Verburg