Op zaterdag 17 januari 2009 organiseerde WS78 een 40 kilometer lange wandeltocht vanuit Zwijndrecht.

De naam Zwijndrecht is een samenvoeging van de West-Frankische woorden zwin en drecht. Zwin kan worden vertaald als getijdengeul, drecht als oversteekplaats, overvaart of veer. Zwijndrecht betekent dus letterlijk ‘getijdengeul waar kan worden overgestoken’. Deze uitleg doet vermoeden dat Zwijndrecht vroeger bij laag water aan Dordrecht vastzat, tijdens hoog water waren beide nederzettingen gescheiden. Een situatie die zou dateren van voor de twaalfde eeuw.
De benaming Zwijndrecht gold eerst voor de hele Zwijndrechtse Waard, die werd begrensd door de rivieren de Pelster, de Noord, de Oude Maas en de Waal, tussen Heerjansdam en Oostendam. Bewoners van dat gebied moeten al in de vroege middeleeuwen (900 - 1300) hun land (beperkt) hebben bedijkt, als bescherming tegen veelvuldige overstromingen.

De start was vanuit het Develsteincollege. Wij konden met de trein niet voor tien minuten voor negen in Zwijndrecht aankomen. Daarna was het nog een kwartier lopen naar de start. Om kwart over negen begonnen wij aan de tocht. Al na een paar honderd meter werd het Hoge Devel Park bereikt, waar we langs het riviertje Devel liepen. Het water was hier nog bevroren, maar op het ijs lag vanwege de dooi wel een laagje water. Dit zorgde voor fraaie weerspiegelingen. Rondom het park stonden verschillende beeldhouwwerken.

Het Develpark is ontworpen door landschapsarchitect Hans Warnau (1922-1995).
Het park is in 1962 aangelegd. Met een uitgekiend ruimtelijk spel tussen open en gesloten vlakken en een doeltreffend padenstelsel is een bijzondere compositie neergelegd. Een compositie waarbij het gebruik voorop stond en nog altijd staat; in het park moest gewandeld, gespeeld en gesport kunnen worden. De ligging van het park is uitzonderlijk; op een eiland in een meander van de Devel. De Parklaan deelt dit eiland, een zandophoping, in tweeën. De noordelijke helft heeft al bij aanleg een minder openbaar karakter dan de zuidelijke helft. Met de strakke geometrische opzet vormt het park een contrast met de omgeving. De ontwerper zocht dit contrast bewust op.

De zon probeerde wat door te breken. Bij een brug was een grote wak in het ijs en hier zwommen talrijke eenden. We bereikten het Arboretum Munnike Park. We liepen door dit park en op de sloten in dit park lag nog ijs. Nadat we een verkeersweg waren overgestoken volgden we de Munnikesteeg noordwaarts. We kwamen hier tegemoet lopende wandelaars tegen. Eerst dachten we, WS78 zal zo vroeg in het parkoers de route toch niet over hetzelfde traject de route tegengesteld laten lopen. Meteen daarna dachten we dat het wandelaars van een andere wandeltocht waren. Toen we in één van hen de webmaster van ws78.nl herkenden wisten we dat het tocht om WS78 wandelaars ging. Ze waren echter niet spraakzaam. Eén van hen zei tegen ons om zijn gezicht te redden: “ o ja, jullie moeten de lus nog lopen”.
Na een manage kwamen we, nabij Huize Develzicht, op een Y-splitsing waar zowel in de routebeschrijving als een krijtpijl op de grond RA aangaven. Toen wij daar echter liepen was de krijtpijl naar rechts doorgestreept en wees een andere krijtpijl naar links. Omdat we meerdere wandelaars naar links zagen lopen besloten wij ook naar links te lopen. Aan onze rechterhand zagen we in de verte wel heel veel wandelaars lopen en Coos vroeg zich af of we toch niet verkeerd liepen.
Later bleek dat op deze Y-splitsing de meeste wandelaars de verkeerde bepijling hadden gevolgd en in de buurt van Kijfhoek terecht kwamen. Kijfhoek stond wel op het programma, maar wel pas na de grote rust. We liepen nu langs de rivier de Devel en staken deze later over om deze vervolgens aan de andere zijde te vervolgen.
Door de verkeerd gelopen wandelaars zaten wij nu in plaats van in de verre achterhoede in de voorhoede. We volgden de Mun­ni­ken­steeg opnieuw. Nu echter in zuidelijke richting. Op weg naar het voet/fietsveer kregen we uitzichten op bouwwerken, waarvan we niet wisten wat het was of voorstelde. We besloten de bouwwerken te fotograferen in de hoop dat we later zouden vernemen wat het voorstelde. Toen we met het pontje ver­trok­ken, draaide het pontje een keer in het rond, waarop een wandelaar opmerkte “gratis rondje van de zaak”.
Na de oversteek met het voet/fietsveer over de Oude Maas werd Puttershoek bereikt. De haven met het veerhuis was erg pittoresk en fotogeniek. Er werden hier dan ook door de wandelaars talrijke foto’s geschoten. Vanaf de achterliggende dijk hadden nog een mooi uitzicht op een aantal oude gebouwen van Puttershoek zoals het Springende Peert en het Raadhuis.

Tot in de 19e eeuw was Puttershoek een klein en afgelegen dorp, waar de voornaamste bron van inkomsten het biezensnijden was. In 1912 werd er echter een grote suikerfabriek in het dorp gevestigd, waardoor door het dorp iedere herfst de kenmerkende zoete geur dreef. Met de suikerfabriek kwamen arbeiders uit Noord Brabant mee. Het streng gereformeerde Puttershoek kreeg hierdoor een bloeiende katholieke gemeenschap, die één van de twee katholieke kerken die de Hoeksche Waard rijk is, in het dorp bouwde. Eind 2004 werd bekend, dat de Suikerfabriek haar deuren gaat sluiten, als gevolg van de concurrentie van suikerfabrieken in Oost-Europa en de ontwikkelingen van de suikerprijzen op de wereldmarkt.
De bekendste Puttershoeker is Kees Verkerk, die in 1968 goud won bij het schaatsen op de Olympische Spelen. Verkerk woont tegenwoordig in Noorwegen, maar in zijn geboortehuis is nog steeds het café van zijn ouders, Het Veerhuis, gevestigd (aan de haven).

Over een grasdijk vervolgden we nu ons pad in de richting van een oude suikerfabriek. Op een ingemetselde tegel in het fabriekscomplex stond de tekst: “Coöperatieve Beetwortel Sui­ker­fa­briek Puttershoek anno 1913”
Nu zetten we koers naar de soeppost. We volgden hier een traject van de “1 februari 1953 fietsroute”.

De 70 tot 80 km lange Watersnoodroute is een Fietsroute over de buitendijken van de Hoeksche Waard langs zes informatiepanelen. Op de panelen wordt beschreven wat zich in 1953 op die plek heeft afgespeeld. De route wordt gemarkeerd met vierkante bordjes met de tekst "1 februari 1953 route"

Aan de oostkant van de Zomerlandse Polder was in buurtschap Kuipersveer de soeppost op 9 kilometer. Dit keer hadden ze onze favoriete erwtensoep met schijfjes worst. Voor een klein bedrag konden we er roggebrood met spek bijkopen, wat we ook deden. We troffen hier de internetbeheerder van rs80.nl met zijn vrouw. We maakten hem attent op een foutje op rs80.nl dat het aantal deelnemers vermelde bij de tocht vanuit Waddinxveen. Een aantal van 20 vonden wij aan de lage kant. Het bleek dat er toen 420 deelnemers waren. Het foutje was mede ontstaan doordat het aantal deelnemers op meerdere plaatsen vermeld stond en op de andere plek wel juist stond.

Het Kuipersveer is een gehucht in de gemeente Binnenmaas. Het gehucht is gelegen aan de Oude Maas tussen Puttershoek en Heinenoord in. Voordat de gemeente Binnenmaas ontstond, hoorde het bij de gemeente Heinenoord, hoewel de inwoners altijd meer op Puttershoek, dat op slechts 3 km afstand ligt, gericht zijn geweest. Het huidige Kuipersveer bestaat uit één straat (bijna geheel onderaan een dijk gelegen) met 17 huizen, waarin 37 mensen wonen en een clubhuis(de Hoeksche renners).
Rond 1650 liep de Postweg van Rotterdam naar Heerjansdam. Daar werd de post overgezet met het veer naar Kuipersveer en ging de route verder naar Zevenbergen en Antwerpen.
In het voorjaar van 1999 bracht Het Hoeksewaards Landschap Stichting Ark in contact met suikerfabriek Puttershoek. Ten noorden van de fabriek ligt langs de Oude Maas zes hectare natuurterrein, ontstaan op een voormalige opslag van grond die vrijkomt bij het schoonwassen van suikerbieten. Het is een hooggelegen, ruig gebied rondom twee plassen. Sindsdien is het maaien en klepelen gestopt en loopt er een kleine kudde Schotse hooglanders.
De rijkdom aan bloemen en insecten is er fors op vooruit gegaan, waarbij vooral wilde bijen, hommels, zweefvliegen, vlinders en sprinkhanen opvallen.
Het woord klepelen nader verklaard: Draaiende stalen cilinders maken alle begroeiing letterlijk een kopje kleiner. Het stukgeslagen maaisel blijft achter in de berm en verrijkt zo de bodem, waardoor een eenzijdige begroeiing ontstaat van gras met op zijn best her en der wat paardebloemen.

We waren nu ongeveer twee uur onderweg en nu begon het te (mot-)regenen. Daarop werd het fototoestel opgeborgen in de rugzak. Er volgde nu een karrenspoor over een grasdijk. Niet alle wandelaars hadden hier zin in getuige het feit dat er wandelaars waren, die over de asfaltweg bleven lopen. Ook toen een parkoersbewaker tegen hen riep, dat ze verkeerd liepen, bleven ze op de asfaltweg lopen. Verderop moesten alle wandelaars de dijk op omdat de route aan de andere zijde van de dijk verliep liep.
We liepen hier tussen de Geertruida Agathapolder en de Buitenzomerlanden. We werden aangesproken door een man. Hij had geconstateerd, dat wij een link naar zijn website hadden geplaatst met de naam Wandelgraaf. Dit is niet zijn eigen naam, maar je bent natuurlijk vrij om op internet elke naam aan te nemen, die je zelf wilt. Het pad werd, op weg naar de Heinenoord tunnel steeds modderiger. Op een omgevallen boom met talrijke takken, waar je eigenlijk niet doorheen kan, stond doodleuk een pijl RD bevestigd. Er liep een ander modderpad langs. Later lazen we op de website van één van de parkoersuitzetters de tekst: “Onnodige modderpartijen staan niet op het programma”. Maar toen die tocht gedeelte werd voorgelopen, op 13 januari 2009, was de grond nog overwegend keihard van de vorst.
Bij de Heinenoordtunnel aangekomen liepen we over de roltrap naar beneden. Voor ouderen en minder energieke wandelaars was het mogelijk om met de lift naar beneden te gaan. De voet- en fietstunnel was een km lang.
We zochten de oevers van de Oude Maas weer op en volgde deze opnieuw een tijdlang. Nabij buurtschap Barendrechtse Veer kwamen we langs een miniatuur spoortreinrails met stationnetje. Ook een roodkleurig treintje stond er geparkeerd. Toen we de smalspoor spoorrails overstaken stonden daar echte waar­schu­wings­bor­den, die we ook bij een gewone spoor­weg­o­ver­gang zien. We herkenden hier trajecten van de Kennedymars uit Rid­der­kerk van de RWV.
Na een groot witkleurig en vrijstaand gebouw liepen we opnieuw langs de Oude Maas. De Oude Maas had hier af en toe kleine strandjes aan de oever. Er passeerde nog een zeeschip (Wilson).
We verlieten Barendrecht en betraden nu Heerjansdam. We liepen hier langs de Waal die nog bevroren was. Ook hier hadden we weer talrijke fraaie weerspiegelingen omdat er een dun laag water op het ijs lag. Na een zwembad en een groot ondergespoten ijsbaan, die er nu wel natjes bijlag, werd de grote rust bereikt bij Tennisvereniging Heer Jan te Ridderkerk
Vanwege het gevorderde uur, het was kwart over een, en omdat we toen nog niet wisten dat de route zou worden ingekort, besloten we de grote rust over te slaan. Bij regen aan het eind van de tocht zou het al veel eerder donker zijn dan 17.00 uur, het tijdstip dat de zon deze dag officieel onderging. En we wilden graag voor donker bij de finish aankomen. Het was weer begonnen te regenen. Daardoor maakten we nu ook geen foto bij sportpark Moleiwei waar fraai een molen, weliswaar zonder wieken, stond.
Er volgde nu een open stuk met wind en regen, waarbij we ons zelf nog wel eens afvroegen, wat er nou zo leuk aan wandelen is. Door Polder Heerjansdam werd koersgezet naar buurtschap Kijfhoek. We maakten een paar foto’s van het kerkje omdat het inmiddels weer droog was geworden.

Het laat-gotisch kerkje te Kijfhoek is gebouwd in de tweede helft van de veertiende eeuw. De woning van de koster dateert van 1645. Deze woning was de voormalige dorpsschool van Kijfhoek. De schoolmeester was ook koster, voorlezer, voorzanger en doodgraver.

Hier was een parkoers wijziging. Omdat veel wandelaars in de ochtenduren 3 tot 4 km verkeerd waren gelopen werd, voor hen, de schade hersteld door een afkorting. Er werd hier geen onderscheid gemaakt tussen wandelaars die ’s-ochtends wel of niet verkeerd waren gelopen. Wij waren hiervan dus de klos, waardoor onze totale afstand op 36 km zou blijven steken. We staken het grote spoorwegemplacement Kijfhoek over via een brug.

Hier is een uitgestrekt rangeerterrein van de Nederlandse spoorwegen te vinden. De wagons van de goederentreinen worden hier in de juiste volgorde achter elkaar gezet.

Tegen half drie werd op 30½ kilometer de koffiepost bereikt. Deze was ideaal binnen gelegen. Voor ons was dit de (enige) grote rustpost.
Bij het verlaten van de koffiepost troffen we nog onze Belgische wandelvriend uit Hemiksem (Antwerpen). Mede hierdoor werd dit weer een internationale tocht. Op internet troffen we later nog een fotoreportage van ene Johnny Walker aan. Hij is vermoedelijk ook een wandelaar uit België. Op http://beneluxwandelen-up.skynetblogs.be/ staan links naar wandelverslagen en fotoreportages van wandeltochten in de Benelux, dus ook naar deze WS78 tocht. Een link naar dit verslag komt daar ook op te staan.
Na een minder interessant traject door buitenwijken van Zwijndrecht werd opnieuw de oever van de Oude Maas bereikt. Eerst liepen we door het Noorderpark alwaar een beeldenpark was gelegen. Het was echte kunst, want je kon meestal niet zien wat het voorstelde. Zowel hier als verderop hadden we fraaie uitzichten op Papendrecht en Dordrecht aan de overzijde van de Oude Maas.
Na een oude watertoren werd op 37 km de fruitpost bereikt. De mandarijnen waren gepeld. Zowel op deze verzorgingspost als vlak daarvoor, werden we nog door twee verschillende fo­to­gra­fen op de gevoelige plaat vastgelegd en treft u aan aan het einde van de fotoreportage.
We spraken op de fruitpost nog twee wandelvvrienden uit Noord-Holland. Zij waren erg ontstemd over de par­koers­wij­zi­ging na de grote rust. Zij behoorden ook tot de wandelaars die ’s-ochtends verkeerd waren gelopen. Zij hebben bij Kijfhoek wel de officiële route gevolgd. De route was volgens hen goed gemarkeerd.
Langs de voorzijde van het station van Zwijndrecht liepen we naar de finish. We herkenden het station niet, omdat we in de ochtend het station aan de achterzijde hadden verlaten. De officiële afstand bedroeg 39,760 kilometer. Wij schatten de afstand voor ons op 36 kilometer. Bij de finish werden we nog getrakteerd op een smartlappenkoor. Mede wegens gebrek aan stoeltjes besloten we snel te vertrekken, want dan konden we de trein van 17:10 nog halen.
Het was, mede voor de omgeving, best een aardige tocht geworden. Het IVV-nummer was 11412.
Aan alle (enigszins) ontevreden wandelaars zou ik willen zeggen, dat ze zich eens moeten realiseren wat de organisatoren, die vrijwilligers zijn, allemaal over hebben voor deze tochten. Zij offeren elk jaar 10 vrije zaterdagen in de zomer op bij het voorlopen en 10 vrije zaterdagen in het winterseizoen voor de tocht zelf. De meesten staan tussen half vijf en vijf uur op de organisatiedatum op en willen niet ’s avonds laat pas thuiskomen. Als de tocht niet was ingekort, dan waren meerdere wandelaars pas na sluitingstijd gearriveerd. En de organisatoren zouden dan ook laat thuiskomen. De fietsen van de parkoersbewaker zaten na afloop heel erg onder de modder.
Wij willen de organisatie met alle vrijwilligers hartelijk danken voor het organiseren van deze tocht. Hopelijk tot de volgende WS78 tocht in Arnhem.

Henri Floor