De Observant is een afvalberg van de Enci die sinds de jaren zeventig als natuurgebied wordt beheerd. De berg is vernoemd naar de Observanten, die een klooster op de St. Pietersberg hadden (waar nu casino Slavante ligt).

Vlak voordat we met de bus werden afgezet kwamen we nog langs een kasteeltje dat het woonoord van Andre Rieu is. Vanaf de plek waar we door de bus werden afgezet liepen we naar Kanne via natuurgebied Sint Pietersberg. We liepen daarbij ruim om de mergelgroeve Sint Pietersberg en de ENCI fabriek heen. Op het terrein van de ENCI stond een hele hoge schoorsteen.
We vingen maar weinig glimpen op van de mergelgroeve. Hier moest je echt moeite voor doen. Op de top van de Sint Pietersberg passeerden we het monument van het Pieterpad. We kregen uitzicht op kasteel Neerkanne. Uiteindelijk kwamen we in het Belgische plaatsje Kanne. Nadat we de rivier Jeker hebben overgestoken heette de plaats Neerkanne. Hier was de tweede rustpost. We vervolgden daarna ons pad en staken het Albertkanaal over; nu heette de plaats Opkanne.

Het riviertje Jeker heeft een paar mooie meanders gemaakt in het Jekerdal. De meanders ontstaan door de wrijving die het water ondervind langs de kant. Daardoor wil een rivier altijd bochten maken.
Het dal zelf is in ongeveer 2 miljoen jaar tijd door de Jeker uitgegraven. Dit verliep niet geleidelijk, maar schoksgewijs omdat de waterafvoer in de loop van de tijd enorm schommelden. Vooral in de ijstijden was de waterafvoer zeer hoog en werd het dal sterk uitgesleten. Het resultaat hiervan is de terrasvorm van het dal. De terrassen zijn echter vaak verdwenen door de egaliserende werking van de landbouw.
De Jeker zelf is een klein riviertje dat ontspringt in Hesbaye, bij het dorpje Lens-St. Servais. Slechts de laatste 5 kilometer stromen over Nederlands grondgebied. In Maastricht mondt de Jeker uit in Maas. Daardoor vormde zich een ondiepe en doorwaadbare plaats in Maas. De mens maakt daar al vroeg gebruik van en zo ontstond een nederzetting die later uitgroeide tot Maastricht.

Gedeeltelijk over een verkeersweg liepen we van Opkanne in de richting van Emael. Waar de plaatsen precies in elkaar overgingen was niet duidelijk. We staken het riviertje Geer over en liepen daarop langs het Fort Eben Emael, maar het fort was niet zichtbaar/herkenbaar.

Sterker dan de Franse “Maginotlinie” en de Duitse “Westwall”: dat was het beeld van het fort Eben-Emael in 1939. Het Belgisch leger plantte deze kolos neer in de periode 1932-1935 om een zwak punt in de Belgische defensie tegenover Duitsland te versterken: de invalswegen in de buurt van Maastricht.
Eben-Emael is een reus onder de forten. Verspreid over een oppervlakte van 75 ha (150 voetbalvelden) liggen 17 bunkers van uiteenlopende types die ondersteund werden door verschillende andere werken. Totale vuurkracht: 2100 kg. per minuut. De bunkers werden ingeplant zoals een slagschip: op het vlakke bovenplateau van de heuvel de lange-afstandartillerie; langs alle zijden onderaan de defensiebunkers, aangevuld met bijkomende versperringen. Een indrukwekkende “natuurlijke” verdediging versterkte het driehoekig fort nog: aan de oostzijde sneed het Albertkanaal door de heuvel, met verticale muren tot 60m. hoog; daarnaast een watergracht in het westen en een droge anti-tankgracht in het zuiden. In de mergelberg, 60m. onder het hoogste punt, werd een ondergrondse kazerne gebouwd. Een ondergrondse stad die het garnizoen een beleg moest laten doorstaan: slaapzalen, keuken, machinekamer, douches, waszalen, hospitaal, waterput, voorraadkamers, enz. Een indrukkwekkend tunnelstelsel van 5.5 km. verbond alle bunkers met elkaar. Een garnizoen van 1.198 militairen diende het fort operationeel te maken.
Militaire experts van verschillende landen waren het er op het einde van de jaren 1930 over eens. Dit was één van de sterkste forten van Europa. Slechts één woord om het te typeren: onneembaar!

Het Albertkanaal is in de jaren 20 van de vorige eeuw aangelegd om Wallonië een goede scheepvaartverbinding te geven met de haven van Antwerpen. Om dit te realiseren moest men dwars door de St.Pietersberg heen graven.

We liepen nog over de Montagne St. Pierre, staken het riviertje Geer weer over en in Eben nabij Lava was de 3e grote rust. Vanuit Eben liepen we via buurtschap Lava over een rustige weg naar Emael. Hier waren op een weg talrijke kraampjes uitgestald. Voor ons aan het einde van de weg was deze afgesloten voor een snackbar door een twintigtal bankjes waaraan mensen wat konden nuttigen.
Over de hoofdstraat van Emael liepen we naar de grote kerk. Hier liepen we de plaats uit, liepen om de kerk heen, maar even later staken we de doorgaande weg in Emael over en kwamen kort daarop bij de Kapel van het heilige Graf. Hier staken we nog een kaarsje aan en maakten hier verschillende foto's.

De Kapel van het heilige graf is gesticht door Herman Jekermans, een inwoner van Kanne. Hij had in 1643 een pelgrimsreis naar het heilige land gemaakt. Toen hij terug kwam, vroeg hij toestemming om de heilige grafkerk van Jeruzalem in verkleinde vorm na te bouwen. De grafkapel vormde de eindstatie van een kruisweg van 13 kleine devotiekapellen. Deze zijn allemaal verdwenen.
De kapel is in 1714 vergroot en in barokke stijl versiert. De kerk werd bedient door de kanunniken van Hoogcruts bij Noorbeek. Deze bouwden een huis met Latijnse school tegenover de kapel, het huidige huize Poswick.
Baron van Dopf doneerde het geld om de kapel te verbouwen. Volgens de bewoners had dit te maken met de dood van zijn vrouw in 1705. Zij moest tijdens een onweer schuilen in een mergelgang voor een onweer. Deze gang stortte in en zij, haar twee dochters en de koetsier kwamen hierbij om het leven. De dorpelingen beschouwden dit als een straf van god omdat zij kort tevoren met haar koets de processie van Kanne had verstoord.

The “British-Canadian monument” consists of a red brick wall, surmounted by a large RAF roundel. There are two bronze plaques. The first bears the inscription: “Near this site on 18/19 August 1941 an Amstrong Whitworth Whitley MK V of the 10th Squadron RAF, Z.6672 code ZA-Y, crashed whilst engaged in bombing operation against Cologne. The crew were as follows: Sqn Ldr M.M. Kane, P/O E.E. Mannison, Sgt H. Ley Marant, Sgt H. L. Crich, Sgt S. Norcross.” The second bears the text in English: “They flew for freedom (Rem Acu Tangere) To hit the mark.” Reported by Mr. René H. Torsin

Voor onze vrienden uit België volgt nu de tekst ook nog in het Frans :

Le Engels-Canadees monument est un petit mur de briques surmonté d’une grande cocarde de la RAF. Sur la première plaque de bronze est écrit en anglais en néerlandais et en français: « Ce monument a été érigé en gratitude et repect pour nos libérateurs ». Sur la deuxième, on peut lire en anglais : « Près de cet endroit s’est écrasé le 18/19 aoùt 1941, un Armstrong Whitworth Whitley MK.V de la 10 Squadron RAF Z.6672 codé ZA.Y, en cours des operations de bombardement de Cologne. L’équi-page se composait des Sqn Ldr M. M. Kane, P/O E. E. Mannison, Sgt H. Ley Morant, Sgt H. L.Crich, Sgt S. Norcross. Ils volèrent pour la liberté (Rem Acu Tangere) Comme il se doit. » (signalé par Monsieur René H. Torsin).

In Neerkanne was weer een rustpost in café Alliance. Daarna zetten we koers naar kasteel Neerkanne of Chateau Agimont. Het kasteel is het enige Nederlandse terrassenkasteel. Voorbij het kasteel zagen we een bordje van het Limburgs Landschap. Toen realiseerden we ons pas eigenlijk dat we door Kasteel Neercanne waren gekomen. Want nergens zagen we de tekst kasteel Neercanne staan. En door vermoeidheid was het opmerkingsvermogen aan het verminderen.

Château Neercanne is het enige terrassenkasteel in de Benelux. Daniël Wolf van Dopff bouwde dit indrukwekkende kasteel in 1698. Hij liet op vier verschillende niveaus een fraaie baroktuin aanleggen. Drie van deze terrassen zijn in hun oude luister hersteld. Vanwege hun unieke waarde genieten zij heden ten dage een beschermde Unesco status. Op 9 december 1991 bood Hare Majesteit Koningin Beatrix als onze geëerde gast de regeringsleiders van de Europese lidstaten een feestelijke lunch aan in Château Neercanne als prélude op het verdrag van Maastricht.

Het Cannerbos was oorspronkelijk het Sterrenbos van het kasteel. Het bos bestond uit aanplant van eiken, Iepen, Beuken en Elzen. De hoofdpaden kwamen in het midden bijeen op een open plek. Deze was gemarkeerd met een obelisk. In de noord-westhoek stond een huisje dat Temple d'amour of plaijsierhuisje werd genoemd. In de negentiende eeuw werd het onderhoud verwaarloosd en vormde zich langzaam het huidige hellingbos. Het bos is vooral bekend voor de voorjaarsbloeiers. Vooral bosanemoon bloeit dan uitbundig.

Nadat we een verkeersweg waren overgestoken passeerden we de Nekum Wijnhoeve. Deze lag vlak bij het riviertje Jeker, dat we even later weer overstaken.

Wijnhoeve Nekum heeft een vrij nieuwe wijngaard die een beetje in de schaduw staat van de Apostelhoeve. Letterlijk in de schaduw, niet omdat de wijnen minder zijn, maar omdat de hoeve bijna recht onder zijn veel bekendere collega in het dal ligt. Hoeve Nekum is een typische Limburgse boerenhoeve die al bestaat sinds 1600. Alle gebouwen liggen rondom een binnenhof met een monumentale toegangspoort, die het geheel het uiterlijk geeft van een kasteel. Op de tegenover de hoeve gelegen helling heeft de familie een voor agrarische doeleinden onrendabel perceel met druivestokken ingeplant met een uitstekend resultaat. Een van de percelen heeft een bijna perfecte Zuidligging en met een helling van ongeveer 45% wat zeer steil is voor Nederlandse begrippen. Op de 1.5 ha. staan ongeveer 5700 druivestokken

We kregen panorama's op Maastricht. Omdat we de derde dag al de Panoramaroute hadden gehad kon deze dag niet ook die naam hebben. We kwamen op korte afstand langs het voormalige Fort Sint Pietersberg. Vanaf het pad dat wij liepen zag dit niet indrukwekkend uit. Maar toen we van de route afliepen zagen we de steile wanden van dit voormalige fort.
Een halve km voor een kerk te Maastricht, waar de retourbus klaar stond verzwikte ik mijn enkel. Ik kon nog wel naar de bus lopen, maar daarna hield ik de wandeling voor gezien. Het was niet (meer) druk in de bus. Slechts 5 wandelaars reden deze busrit mee. Daarbij was een echtpaar uit Ede, die met de auto naar de wijk Heer waren gereden en van daaruit de 28 km hadden gelopen.
Bij deze vierdaagse is bijna alles mogelijk. Het belangrijkste is dat je ’s-ochtends je kaart laat scannen en na afloop van de tocht ook. Om de drukte op de korte afstanden te mijden gaan sommige wandelaars na het scannen eerst met de auto naar één van de rustplaatsen om van daaruit hun afstand te lopen. Zo zijn er wandelaars die hun 14 km lopen op het traject waar alleen de 42 km komt. Ook is het mogelijk om maar 3 of 2 dagen te lopen, hoewel hier geen reclame voor wordt gemaakt. Wel is het zo, dat je één tarief betaalt. Dus als je 2 dagen loopt, betaal je wel de prijs van 4 dagen.
Welnu, na aankomst van de bus in Heer konden we met het echtpaar uit Ede meerijden in hun auto naar de finish. Daarna melden we ons snel af, want de muziek produceert 120 decibel en dat is niet meer prettig voor onze oren. We hoorden trouwens meerdere wandelaars klagen over de zeer harde muziek. Eigenlijk zou het afmelden op een andere locatie moeten plaatsvinden vanwege het harde lawaai. Het IVV-nummer was 10907.
Met uitzondering van de herrie bij het afmelden was het een zeer geslaagde vierdaagse geworden. De volgende 4-daagse is van 7 t/m 10 augustus 2008.

Henri Floor & Coos Verburg