Het Naardermeer kent een bewogen verleden. De dreiging om van het Naardermeer een vuilstortplaats te maken was ca. 100 jaar geleden aanleiding tot het oprichten van de Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten. Het Naardermeer is een natuurlijk meer dat vermoedelijk al ontstaan is aan het eind van de voorlaatste ijstijd. Daarna is de vorming van dit meer beïnvloed door veenriviertjes en overstromingen van de Vecht en mogelijk ook de Zuiderzee. Het is dus niet gevormd door het winnen van veen, zoals de andere Vechtplassen. Het stond via de Vecht in open verbinding met de Zuiderzee. In de 14e eeuw is het Naardermeer afgedamd. Tot dat moment was het meer een gevaar voor de omgeving, daarna werd de omgeving een gevaar voor het Naardermeer. In de 17e eeuw werden veel meren drooggelegd. Ook het Naardermeer moest eraan geloven. In 1629 was de droogmaking een feit. Dat zelfde jaar nog werd Amsterdam bedreigd door de Spaanse troepen. Men stak de dijken door om een groot gebied onder water te zetten als verdediging. De eerste mislukte droogmaking was een feit. De tweede poging tot inpolderen werd in 1883 ondernomen, met een stoomgemaal. Nu bekend als De Machine aan de Meerkade. Door een grote aanvoer van grondwater, moest veel water uit de polder gemalen worden. De kosten hiervoor werden te hoog en drie jaar later werd het gebied weer onder water gezet. In het gebied zijn nog sporen van de inpoldering te zien; het patroon van kaden en sloten is te herkennen door de rechtlijnige stroken riet. In november 1904 dienden de Burgemeester & Wethouders van Amsterdam een voordracht in bij de gemeenteraad om het Naardermeer te dempen met stedelijk afval. Dit vormde de aanleiding voor Jac. P. Thijsse en E. Heimans om de Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten op te richten en het Naardermeer aan te kopen. Het meer was tot dat moment eigendom van de familie Rutgers van Rozenburg. Met obligaties lukte het Natuurmonumenten om het gebied in 1906 aan te kopen. Door de verkoop van riet en door de visserij bracht het Naardermeer zelf voldoende geld op om de lening af te lossen.

Wij hadden de routebeschrijving in een groter lettertype uitgeprint, waardoor we de routebeschrijving makkelijker konden lezen. Tegen elf uur begaven wij ons op pad. De startgelegenheid lag in de plaats Bussum. Kort nadat we Naarden betraden zagen we een oude bekende. Het was Max Jansen. Hij was bezig om zijn tuin te besproeien. Want we liepen deze wandeling in de lente, waarbij de zomer wel erg vroeg begonnen was. Veel wandelaars zullen Max nog wel kennen van wandeltochten in de 80-er en 90-er jaren. Hij liep ook vaak WS78 wandeltochten mee. Doordat hij op leeftijd is gekomen doet hij nu niet meer mee met wandeltochten omdat het niet meer gaat. Maar fietsen gaat nog wel en autorijden ook nog.

Als we gaan google-en op internet dan treffen we in nummer 25 op bladzijde 4 van de Nieuwsbrief "Lopende zaken" van de stichting wandelplatform-LAW van september 2003 nog een foto aan waar Max Jansen opstaat.

De boerderij heeft de naam Stadszicht, want vanaf de boerderij heb je een vrij zicht op de vestingstad Naarden

We volgden hier de Meerkade. Eerst was deze asfaltweg. Later ging deze over in een weg met gras in het midden. Bij Huize Kooilust ging ons pad over in een zandweg. Huize Kooilust was een fraai vrijstaand huis omgeven met bloeiende kastanje bomen.
Bij een afslag naar een observatiehut volgden we het mooie smalle pad naar de observatiehut. We hadden gehoopt dat hier ook banken waren om even op te zitten, maar deze waren er helaas niet. We zagen vanuit deze observatiehut veel minder vogels als dat we ´s middags aan de westzijde van het Naardermeer zouden zien langs ons wandelpad.
Bij De Machine dronken we koffie. De vrouw des huizes van 82 lentes schonk hier koffie of thee of frisdranken als ze er zin in had. Daarom stond deze mogelijkheid ook niet vermeld als mogelijke café/rust. Ze werd wel de koffiemevrouw van het Naardermeer genoemd. Ze woonde al 60 jaar in dit huis. Bovenop de Machine stond een groot ooievaarsnest met een gewicht van 200 kg. Er had nog nooit een ooievaar op dit nest gebroed. Nadat dit nest op het dak was geplaatst kwam men er achter dat ooievaars niet broeden op locaties waar binnen een cirkel van 60 meter bomen staan. En dat was hier wel het geval.

De Machine, waarmee in 1883 met behulp van twee stoommachines een poging werd gedaan het meer in te polderen. Dag en nacht malen kon het kwelwater vanaf de oostelijk gelegen heuvelrug niet keren. Door een grote aanvoer van grondwater werden de kosten te hoog en drie jaar later werd het gebied dan ook weer aan het water teruggegeven. Eerder, in 1629, was de drooglegging wel gelukt, maar omdat in datzelfde jaar Amsterdam werd bedreigd door de Spaanse troepen stak men ter verdediging de dijken meteen weer door.

De Grote Drecht
De grote kreek die u oversteekt in de Nieuwe Keverdijkse Polder is een historische kreek. De Grote Drecht is bij de natuurontwikkelingswerken weer helemaal uitgegraven. De watergang is ontstaan door de rivier de Vecht, die vanaf Fort Uitermeer nogal eens buiten haar oevers trad en doorbraken forceerde tot aan Naarden. Het gebied is een resultante van de dynamiek tussen de Vecht als laaglandrivier en de veenrivier die het Naardermeer draineerde.

We staken de spoorlijn Hilversum-Amsterdam over en zagen even later de Vecht. We staken de monding van de ´s Gravelandse Vaart in de Vecht over. Naast de brug lagen enige jongeren te zonnen. We waren inmiddels in natuurgebied Uitermeer terecht gekomen. In dit gebied stond wel een heel opmerkelijk bouwwerk daterend uit de Hollandse Waterlinie periode. We liepen bijna helemaal om dit ronde bouwwerk heen. Achter het bouwwerk lag een oud kanon. Omdat het bouwwerk nog gerenoveerd werd, zal in de toekomst voor dit kanon nog wel een beter plaats gevonden worden.

Fort Uitermeer is het meest oostelijke fort in de Stelling van Amsterdam. Een kring van forten, dijken en waterstaatswerken in een straal van 15 á 20 kilometer om de stad Amsterdam. Deze rond 1900 gebouwde verdedigingslinie is opgenomen als werelderfgoed door UNESCO. Fort Uitermeer diende ter bescherming van de schutsluis die ook een functie had in het inundatiestelsel, de spoorlijn en de 's-Gravenlandsevaart. Via de sluis kon Vechtwater in de inundatiekommen worden ingelaten Het Fort Uitermeer is een fort met bomvrije toren, omgeven door natte gracht.
In 1673 aangelegd in de vorm van een hoornwerk, gelegen om de schutsluis. In 1845 is een ronde bomvrije toren gebouwd. In 1878 kreeg de toren een vlakke gronddekking en werden bomvrije gebouwen gebouwd. De schutsluis werd gesloopt; aan het buitenboord van de gracht bouwde men een nieuwe. Na de Tweede Wereldoorlog zijn er veel munitiegebouwen gebouwd waarvan na 1990 een aantal weer is gesloopt. Behalve een ruïne van de toren en restanten van de remises, staat er nog een remise in een bouwvallige staat. Bij dit fort hoort Kazemat (bunker) Keverdijk, dat als een duintje te midden van vlakke weilanden ligt. Deze kazemat is begroeid met waaidennen gepland in 1932- 1934 en zou niet moeten opvallen. Maar waaidennen in een veenlandschap is niet bepaald een gelukkige keuze.

We kwamen (weer) uit op de ´s Gravelandse weg. Bij een sluis staken we de ´s Gravelandsche vaart over via een ophaalbrug en even verderop betraden we weer weilandengebied. Over een oude bunker was zand gegooid en was begroeid met gras, bomen en planten. Enige schapen hadden hier een rustig plekje gevonden. De ingetekende route van ons pad door het laatste deel door de Keverdijksche Polder klopte nu niet geheel meer. Op sommige splitsingen was het ook niet duidelijk welk pad precies gevolgd moest worden. Maar uiteindelijk kwamen we wel op het Kreugerpad uit, een asfaltfietspad langs de ´s Gravelandsche Vaart dat weliswaar particulier terrein was, maar met recht van overpad.
Bij een bocht naar rechts in de ´s Gravelandsche Vaart verlieten we deze en volgden nu een kaarsrecht asfaltpad in de richting van de Hilversumse Meent. Aan beide zijden van dit pad lagen plassen water en we zagen hier meer diverse soorten vogels en eenden dan vanaf de eerste observatiehut met uitzicht op het Naardermeer. We bleven even staan kijken toen schapen in een weiland in een klein omheind gebied werden gedreven. Dat ging niet geheel vlekkeloos. We dachten dat de schapen daarop in de aanhangwagen van de nabij staande tractor zouden worden gedreven, maar de tractor verliet de plek even later zonder de schapen.
Bij een brede sloot sloegen we linksaf en volgden nu de handwijzer richting laarzenpad. We staken een vlonder over. Onze medewandelaars waren nu zo diep in gesprek gewikkeld dat ze niet naar de aangegeven observatiescherm liepen. Het punt lag op dat moment volop in de zon en wij verlangden al wel weer naar schaduw. Mede daardoor maakten wij hen niet attent op dit alternatieve ommetje.
We kwamen uit op de Griendkade. Hier liep ons pad langs de bosrand. Even verderop was nog een afslag naar een observatiehut. Hier besloten we nog wel even van de hoofdroute af te gaan. Toen we over een leuk smal pad, dat verstevigd was met twee smalle planken, de observatiehut bereikten, zaten hier al drie mensen, vogelaars. Ze hadden alle drie een verrekijker om hun hals. Eén van hen had het over een snor. Het bleek dat een vogel zo´n naam heeft. En Rineke ontwaarde zowaar de snor, nadat het eerst bevestigd was door de naast haar zittende vogelaar. Deze dag was voor deze vogelaars weer goed, want ze beschouwden het toch als iets bijzonders dat ze een echte snor hadden gezien. Op internet zagen we later dat er tellingen worden bijgehouden van de snor, waar deze wordt waargenomen, met datum en plaats van de waarneming en de naam van de waarnemer.

De Snor (Locustella lusciniodes) lijkt op kleine karakiet; kenmerkende snorrende zang lijkt op sprinkhaanzanger, maar klinkt sneller, lager en luider: ratel op de u-klank; zomergast, broedt in uitgestrekte hoge rietvelden, overwintert ten zuiden van de Sahara

Niet iedereen was even netjes op deze observatiehut. Sommige mensen schrijven hun namen op deuren en ramen kennen we als uitspraak. Welnu, er was iemand die de volgende tekst op de hut had geschreven: "Ik ben toe aan een beurt, Eline als je me wilt … 06-53927545". Dus Eline, als je het nog niet had gelezen, je hebt nog een kans.
We vervolgden ons pad langs de Griendkade. Op een Y-splitsing nabij boerderijen stonden we opeens voor een hek. Toen onze medewandelaars over het hek waren geklommen zagen we op korte afstand dat we bij een bruggetje onze wandelmarkering stond. Mijn medewandelaars moesten opnieuw over een ander hek klimmen om weer op de route uit te komen. Daarna volgden we nog een alleraardigst pad. Het pad voerde de door bossen, waarbij het pad verstevigd was door twee planken over een lengte van enige honderden meters. Nu zagen we het nut er niet zo van in, tijdens de heersende droogte. Maar na een regenperiode zal dit wel anders zijn.
We kwamen uit bij de Karnemelksloot en volgden deze tussen twee voormalige forten. Kort daarop bereikten we de bebouwde kom van Naarden maar verloren de officiële markering. Het doel van onze medewandelaars was nu slechts de snelste route naar ons eindpunt te vinden, en deden niet meer de moeite om even terug te lopen en de officiële route verder naar de finish te volgen. We kwamen bij een spoorwegovergang nabij het station uit. Nadat de spoorbomen dicht bleven na het passeren van een derde trein besloten we naar een andere overweg te lopen.
Rond 6 uur bereikten we NS Naarden-Bussum en we besloten nog een kop koffie te nuttigen alvorens de thuisreis te aanvaarden. Het was een hele mooie tocht geworden met heel mooi zonnig en warm weer. Voor Rineke was het de 5e keer dat ze deze tocht liep. Coos liep deze tocht voor de 3e keer.

Henri Floor & Coos Verburg