De Tocht naar de Pyramide van Austerlitz van WS78 vanuit Driebergen

Op zaterdag 10 februari 2007 organiseert WS78 een tocht vanuit Driebergen. De start is vanuit Healthcentre Hoenderdaal. Omdat wij deze tocht voor WS78 mogen uitzetten, doen wij hier verslag van de route, zoals deze is samengesteld.
Op zaterdag 22 april 2006 verlieten we rond 7 uur ons huis. Tien minuten laten bereikten we de start en vertrokken meteen. De startaccommodatie was trouwens nog dicht. We liepen eerst over wat wegen door Driebergen en bereikten Park De Wildbaan. Aan het eind van het park lag Huize Sparrendaal. Dit vrijstaande grote landhuis is in het verleden het stadhuis van Driebergen geweest.
We staken de Hoofdstraat over en kwamen langs het Schaepmanmonument. Na een grote, witte en halfronde flat (Seminarieflat) betraden we het

de hoge Seminarieflat, die in 1988 werd gebouwd op de plek waar van 1857 tot 1984 het grootseminarie Rijsenburg stond. Hier werden alle priesters van het aartsbisdom Utrecht opgeleid.

Hier zagen we een bosvijver en enige rechte wegen omzoomd met recht achter elkaar staande bomen.
We staken de Arnhemse Bovenweg over en kwamen nu in het Driebergse bos. Hier liepen we langs een sloot met daarachter een groot weiland. Daarop bereikten we de Zwitserse Brug, waar we ook overheen liepen.

Deze houten brug is gelegen in een landschappelijk aangelegd gedeelte van het bos. De landschappelijke aanleg is waarschijnlijk laat-achttiende of vroeg-negentiende-eeuws. De eigenaar van het landgoed Sparrendaal, P.J. van Oosthuyse, noemt de brug rond 1810 al in een beschrijving van zijn park. De brug was mogelijk toen reeds in een rustieke stijl met ruw hout en boomstammen uitgevoerd. De Zwitserse brug wordt ook wel Hoge- of Duivelsbrug genoemd. Zwitserland genoot in de negentiende eeuw een grote mate van populariteit. De rijke bovenlaag van de bevolking bezocht dit land in toenemende mate om zijn kuuroorden en heilzame berglucht. De heuvelachtige en bosrijke omgeving van Driebergen riep associaties op met Helvetia, wat vaak leidde tot de realisatie van bouwwerken in Zwitserse stijl.

Daarna dwaalden we verder over smalle paadjes in het bosgebied achter zwembad De Zwoer. Een paar maal liepen we hier langs diepe greppels, al of niet gevuld met water.
We staken de Traaij over en kwamen nu in het Mollenbos met een zandvlakte. In deze zandvlakte ligt een begroeide laagte, die soms gevuld is met water. Nu stond deze laagte voor 99% droog.
We zetten koers naar de A12-snelweg en de spoorlijn Utrecht-Arnhem. Nadat we deze gepasseerd waren betraden we landgoed Noordhout. Op de grens van landgoed Noordhout en landgoed Den Treek Henschoten was de soeppost gepland op 10½ kilometer.

De Treek is familiebezit. De BV, met als aandeelhouders de ongeveer 330 leden van de familie De Beaufort, stelt zich ten doel de landerijen, bossen, wegen, waterlopen en huizen in stand te houden, met als oogmerk natuurbescherming en recreatie. Landgoed Den Treek-Henschoten is het grootste aaneengesloten bosbezit op de Utrechtse Heuvelrug is.

Daarna dwaalden we een tijdland door landgoed Den Treek Henschoten. Daarbij kwamen we nog langs Huize De Laagt, ’t Berghuis, een koepelhuis en de pyramide van Austerlitz.

Het Berghuisje is een neo-gotisch jachthuis naar een ontwerp van architect Zocher. In 1830 gekocht door de Amsterdamse bankier Stoop. Het Berghuis kreeg later een extra verdieping, waardoor het er nu als een Zwitsers chalet uitziet.

Koepel van Stoop
De stenen koepel wordt de ‘Koepel van Stoop’ genoemd. De pilaren van dit gebouwtje zijn afkomstig van de voormalige Koopmansbeurs in Amsterdam. De koepel was ingericht als theehuis en behoorde tot het vroegere landgoed. Het atelier dat er nu in is gevestigd, is alleen op afspraak te bezoeken.
In 1804, ten tijde van de Franse overheersing, vestigde generaal Marmont zich met zijn leger op de heide bij Zeist. In 1806 was er een slag bij Austerlitz in Tsjechië. Naar aanleiding daarvan werd als herinnering aan de Drie-keizerslag bij Austerlitz in Tsjechië, die door Napoleon gewonnen werd, het kampement van generaal Marmont omgedoopt in Austerlitz. Om zijn manschappen bezig te houden liet de generaal een piramide bouwen die ook nu nog bestaat en bekend is onder de naam: piramide van Austerlitz.

De grote rust was gepland in dorpshuis ’t Trefpunt te Austerlitz.
Daarna dwaalden we verder door bosgebied wat vroeger werd aangeduid met de boswachterij van Austerlitz . Dit bosgebied van Staatsbosbeheer wordt tegenwoordig aangeduid met Utrechtse Heuvelrug – Austerlitz. We staken de weg van Zeist naar Woudenberg over en dwaalden verder door bosgebied. Opnieuw kwamen we bij de pyramide van Austerlitz. Nu echter aan de andere kant en wel zodanig, dat je de wandelaars die nog naar de grote rust toe moesten lopen, niet zag.
Zoals de meesten waarschijnlijk niet weten ligt de pyramide van Austerlitz op het grondgebied van de gemeente Woudenberg. We dwaalden weer verder en kwamen tot aan de rand van de Leusder heide en daarmee op de gemeentegrens van Leusden.
Het meest noordelijke puntje van de wandeling is Wallenburg. Daarna zetten we koers naar Het Witte Huis.

Het Witte Huis aan de Baggelweg was in de eerste wereldoorlog een militaire post. De naam Baggelweg stamt uit de tijd van de mobilisatie tijdens de eerste wereldoorlog. Korporaal Baggel reed dagelijks met zijn vrachtauto over deze weg. Hij haalde eten, niet ver van het kruispunt Quatres-Bras en bracht het naar de soldaten op de militaire post bij het Witte Huis.

Austerlitz en de Oude Postweg
Austerlitz is een bescheiden dorp, genoemd naar de beroemde ‘Pyramide’. Het dorp ligt midden in de uitgestrekte bossen in het hart van de Heuvelrug. De Oude Postweg is één van de in de
16e eeuw ontstane postwegen door ons land. De naam ‘Postweg’ komt veelvuldig op de Heuvelrug voor. Deze postweg vormde de verbinding tussen Amsterdam en Arnhem.

Spoedig daarop werd de rand van Austerlitz bereikt voor een bezoek aan de geplande koffiepost. Deze was op 31½ kilometer gelegen.
Na de koffiepost doken we spoedig opnieuw de bossen in. Na het bosgebied Utrechtse Heuvelrug – Austerlitz van Staatsbosbeheer betraden we landgoed Bornia overgaand in landgoed Heidestein . Landgoed Heidestein is de laatste tijd bekend van het NCRV-programma De mooiste plek van Nederland. We kwamen hier langs een meertje en langs een brede sloot. Het is deze sloot waar men weer water in probeert te laten komen bij het winnen van “de mooiste plek van Nederland”. Want de hoofdprijs bedraagt Euro 25.000 en daarmee kan dit project worden gefinancierd. Na nog een bosvijver en een tunneltje door een heuvel werd de “bewoonde wereld” weer bereikt.
We staken de spoorlijn en de A12 snelweg weer over. Kort daarop werd de fruitpost te Driebergen bereikt. De afgelegde afstand bedroeg hier 36½ kilometer.
Vervolgens kwamen we door de Heidetuin.

De Heidetuin, gesitueerd in het Rijsenburgse Bos tussen de Arnhemse bovenweg en de Van Oosthuyselaan, is in 1953 aangelegd, nadat in het bos na de zware februaristorm van dat jaar een grote open plek was ontstaan. Min of meer als experiment is toen door de plantsoenendienst een heidetuin ontworpen onder leiding van L. van Veldhuysen, die steeds verder uitgroeide en in de loop der jaren landelijke en internationale bekendheid kreeg. Na een aantal strenge winters waarbij een groot deel van de heideplanten bevroren was, is in 1987 de tuin opnieuw ingedeeld en van nieuwe heideplanten voorzien. Het licht glooiende terrein wordt doorsneden door een beekje. Slingerende paadjes voeren tussen de beplanting door, bestaande uit een groot assortiment heide, varens, rododendrons en diverse soorten naaldbomen en berken. De heidetuin is vertegenwoordigd geweest op de Floriade van 1972 en Driebergen-Rijsenburg kreeg toen door deze inzending het predikaat 'Heidehoofdstad van Nederland' toebedeeld. De tuin was ook vertegenwoordigd op de Floriade te Zoetermeer in 1992.

Dit nisachtig bouwsel van verbrande steen werd door oud-seminaristen bij het in het begin van dit verslag genoemde grootseminarie Rijsenburg soms oneerbiedig aangeduid als de plaats van ‘Onze Lieve Vrouwe ter Kinkhoest’.

Op nummer 4 van de Diederichslaan was het gemeentehuis van Rijsenburg gevestigd. Het rechter deel werd in 1859 gebouwd, het linkse deel werd als 'brandweercentrale' in 1924 toegevoegd. In de 70-er jaren werd het 'gerestaureerd' in de zgn. historische stijl.

Het in neoclassicistische stijl opgetrokken restaurant "Het Wapen van Rijsenburg" is gebouwd in de jaren 1811-1813 als herberg en was onderdeel van het plan Rijsenburg van de architect Adrianus Tollus in opdracht van Petrus Judocus van Oosthuyse. Het is gelegen op de middenas van het Kerkplein met zicht op de kerk. Evenals de kerk werd dit pand midden op een pad geprojecteerd. Dit pad lag in het verlengde van de Rijsenburgse Steeg. Naast Het Wapen van Rijsenburg waren in dezelfde stijl als de huisjes op het Kerkplein nog twee kwartronde vleugels gebouwd. In de rechtervleugel was de wagenschuur van de herberg ondergebracht. Beide vleugels zijn inmiddels al verdwenen. De herberg is ook in gebruik geweest als vergaderruimte voor het gemeentebestuur van Rijsenburg. Het Wapen van Rijsenburg heeft vanaf het einde van de negentiende eeuw ook een tijdlang bekend gestaan als Hotel Schols, genoemd naar de familie die het hotel in eigendom had. Omstreeks 1900 is het pand verbouwd, waarschijnlijk naar de plannen van A.J.W. Harzing, een aangetrouwd familielid. Het pand bestaat uit twee bouwlagen onder een gebroken schilddak. De gepleisterde voorgevel is symmetrisch ingedeeld en negen traveeën breed. Op de begane grond bevindt zich over de volle breedte een uitgebouwde serre met een terras. Op de verdieping zijn hoge schuifvensters aangebracht. Het drie vensters brede middenrisallet wordt bekroond door een tuitgevel waarin drie stel gekoppelde boogvensters zijn geplaatst. Een smeedijzeren ornament draagt de naam Het Wapen van Rijsenburg en een wapenschild. Aan weerszijden hiervan is een dakkapel aangebracht. De door de tuitgevel onderbroken goot is voorzien van een geprofileerde lijst. Onderlangs is een gepleisterde kroonlijst aangebracht.

Het initiatief voor de bouw van de St. Petrus Banden-kerk kwam niet van een kerkbestuur of de hogere echelons van de Rooms-Katholieke Kerk. In de tijd dat deze kerk gerealiseerd werd, 1809-1810, bestond er in Nederland geen door de staat erkende vertegenwoordiging of hiërarchie van de - Katholieke Kerk. Wel bestond er sinds kort op basis van de nieuwe Bataaf se grondwetten vrijheid van religie. Vóór deze wetswijzigingen werden de katholieken weliswaar gedoogd, maar men accepteerde van hen geen kerken die duidelijk als godshuis waren te herkennen. Het was aan de rijkdom en macht van één man te danken dat inRijsenburg voor het eerst sinds de Reformatie in deze streek een katholieke kerk werd gebouwd die duidelijk als kerk herkenbaar was. De bouwheer was P.J. van Oosthuyse, een Vlaming en devoot katholiek, die het geld had om de bouw van een kerkte financieren en de connecties om de nog steeds grote weerstand van de protestanten te omzeilen. Via koning Lodewijk Napoleon wist Van Oosthuyse in 1808 al te bewerkstelligen dat Rijsenburg als een zelfstandige katholieke parochie werd erkend. Hoezeer Van Oosthuyse de bouw van zijn kerk zag als een symbolische bevrijding van een eeuwenlange gevangenschap van het katholieke volksdeel in Noord-Nederland, blijkt wel uit zijn naamkeuze voor de kerk: St. Petrus' Banden. De banden van Petrus zijn de boeien waaruit apostel Petrus (naamgenoot van Van Oosthuyse) werd bevrijd door een engel des Here (Hand. der Apostelen 12). Petrus was in de boeien geslagen omwille van zijn geloof door koning Herodes, die in deze symboliek vereenzelvigd dient te worden met het bestuur van de protestantse Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Achter de kerk ligt een restant van het oorspronkelijke kerkhof. Behalve enkele oude graven treffen we bier ook de grafkelder van de familie Van Rijckevorsel aan. De tombe is in 1859 vervaardigd door de Utrechtse beeldhouwer E.F. Georges in dankbare herinnering aan Henriëtte van Oosthuyse, gehuwd met Jacobus Josephus van Rijckevorsel. Het is een gebeeldhouwd hardstenen baarkleed dat valt in ruime plooien over een zogenaamde katafalk met hoge roef (loze doodkist met schuin oplopend deksel) en waarop het familiewapen, vastgehouden door twee griffioenen, is aangebracht. Voorts ligt op het kleed een bronzen krans van margrieten en gebladerte, een vierpasmotief en bronzen kruis met driepasmotief. De achterzijde van het monument waarop de letters A en Q zijn aangebracht kan worden neergeklapt en verschaft toegang tot de kelder. Het monument is aan de linkerzijde onderin gesigneerd met 'E.F. Georges INV 1859'.

De totale afstand bedroeg 40,250 kilometer. Omdat de hele route werd opgemeten koste dat de nodige tijd. Het koste ons in totaal 11 uur. Het was zaterdag 22 april de dag na 21 april. En 21 april was de eerste dag in het jaar dat de temperatuur van 20 graden werd bereikt. Voor 22 april was 10 tot 18 graden voorspeld. Het was eerder 10 dan 18 graden. En dit viel dus flink tegen.

Henri Floor

Onderstaand nog informatie over de bosgebieden waar we doorheen komen (bron: www.ivn-info.nl)

Bornia
Boswachterij Austerlitz
Heidestein
Koepel van Stoop
Kozakkenput
Mollenbos
Noordhout
Rijsenburgse Bos
Sparrendaal
Den Treek

Onderstaand nog een krantenartikel over de gevolgen van de storm van 18 januari 2007 van een bosgebied waar de tocht doorheen loopt

Kapschema vertraagd