Van de vier havezaten in Dwingeloo was Batinghe de grootste. Batinghe werd in het begin van de 14e eeuw gesticht en in 1832 uiteindelijk afgebroken. De heren van Batinghe behoorden tot de "aanzienlijksten" in Drenthe en hebben een groot aandeel gehad in de bouw en de verfraaiing van de kerk.

Een eind verderop werd bosgebied Broekenlaar bereikt. In buurtschap Westeinde kwamen we langs de zijkant en achterkant van Havezate Oldengaerde.

Over de oorsprong van de naam Westeinde bestaat geen twijfels. Dit buurschap ligt enigszins ten westen van Dwingeloo. Het element ‘einde’ betekent hier: lange (straat-) weg waarlangs bebouwing. Ten oosten en zuidoosten ligt de Westeindiger-es, ten westen en noordwesten de weide- en hooilanden. Bronnen vermelden: West Einde (1812), Het Westeinde (1851-1855), Het Westeinde van Dwingelo (1867), ’t Westeinde (1868).

Havezate Oldengaerde, gelegen aan het Westeinde, dateert van omstreeks 1660 en bestaat nog steeds. Deze havezate is met zijn brede statige voorgevel één van de mooiste gebouwen in de naaste omgeving van Dwingeloo, ondanks de verbouwing in 1717. Voor die tijd had het huis nog een sierlijke topgevel boven de ingangspartij in het midden.

Bij Huize Oldenhut sloegen we af naar bosgebied De Bork.

Landgoed Bork is bekend om zijn krententuin. De krentenstruiken zijn van origine Canadese boompjes.

Net buiten Lhee staat een verwijsbordje naar de ‘spieker’. Een spieker is een middeleeuwse opslagplaats van graan en andere producten. In die tijd verbouwden de boeren rogge, gerst, en haver, maar ook tuinbonen, erwten en vlas. Boeren in die tijd betaalden hun belastingen aan de heerser, de bisschop van Utrecht en moesten veelal in natura betalen. In de spieker werden de ‘belastingen’ bewaard. Het woord spieker is afkomstig van het Latijnse woord ‘spica’, wat aar betekent. Archeologen uit Groningen hebben in 1954 de fundamenten van de spieker teruggevonden en hersteld. Het is het enige overblijfsel van een dergelijk bouwwerk in Drenthe. De fundamenten zijn waarschijnlijk de laatste resten van de kelder van een houten, torenachtig gebouwtje. Tijdens de opgraving vonden de archeologen scherven uit 1200 na Christus; het gebouwtje stamt dus uit die tijd. De boerderijen in die tijd waren al knap groot, zo’n 30 bij 13 meter. In feite was de grondvorm van de huidige boerderijen in Oost-Nederland toen al bepaald.
De Spieker werd al in de Middeleeuwen gesloopt, waarna stuifzand zelfs de laatste resten aan het oog onttrok. Na de opgraving zijn de fundamenten verstevigd en opengesteld voor publiek. In landen als Spanje en Portugal vormen spiekers nog steeds onderdeel van het landschap en worden nog steeds gebruikt voor de opslag van graan en andere producten.

Nu kwam de samenvoeging met het 25 km parkoers, want wij liepen het 35 km parkoers. Twee wandelaars, die woonachtig zijn in Rotterdam, waren om 10 uur gestart en hadden tot dit punt de 25 km route zonder papieren pijlen gevolgd omdat de pijlophalers om 9.30 uur vertrokken waren. We liepen nu door de noordkant van bosgebied Lheeder Zand. In een bezoekerscentrum van Staatsbosbeheer was een verzorgingspost ingericht. Hier was ook een diavoorstelling. Deze werd door de wandelaars vooral bezocht omdat ze daardoor een zitplaats hadden. Deze locatie kenden we ook van de Drents Friese Wold Wandelvierdaagse. Op weg naar de grote rust liepen we door bosgebied voornamelijk van het ene veen naar het andere veen. Venen zijn hier laagten waar veelal plassen in liggen. Je kan dit bosgebied ook wel het plassengebied noemen. Eerst kwamen we langs het Slichteveen. Daarna kwamen we langs het Grote veen en het Diepveen. We kruisten de N855 (Spier-Dwingeloo). Daarna passeerden we het Zandveen. Voor het Wolfsklauwveen sloegen we af. Toen we bezig waren om een foto te maken van een passage met plassen op het pad, zeiden wandelaars die ons passeerden: ”je gaat toch geen foto van ons maakten als we uitglijden”. Daarop antwoorden we met: ”je brengt ons wel op een idee”. Daarop volgde nog het Karreveen en het Witte Veen. Tenslotte liepen we nog een traject van de ANWB Zuider Kluft wandelroute. De grote rust was in het Van Der Valk hotel Spier in de gelijknamige plaats, gelegen aan de A28-snelweg. Na de grote rust liepen we zuidwaarts, parallel aan de A28. Opvallend was het dat hier langs de snelweg een ongeveer 5 meter hoge zandwal lag. We liepen nu in de richting van de Holtveenslenk.

Het Holtveenslenk is een uitgegraven laagte, die er vroeger ook lag als veengebied. Nadat de turf vergraven was, is het ontgonnen en volgepoot met bos. Vanaf 1994 is gewerkt om dit terrein een nieuwe natuurwaarde te geven, als “natte”slenk. Ongeveer 240.000 kubieke meter grond is weggehaald, zodat u nu fraaie watervogels als roodhalsfuut, geoorde fuut, kuifduiker, dodaars en kleine plevier kunt ontdekken. Zelfs zilverreiger en zwarte ruiter zijn gesignaleerd!

Op een splitsing die wat leek op een Y-splitsing stond een pijl rechtdoor. Rechtdoor liep weliswaar een smaller pad, maar de ondersteunende pijl zat vastgemaakt op de stronk van een afgezaagde boom en was daardoor niet duidelijk zichtbaar voor iedereen. Bovendien liepen in het verlengde van de zandweg naar rechts talrijke wandelaars. Dat kwam echter doordat verderop in het parkoers de wandelaars daar ook kwamen. Wij liepen verder langs het Holtveenslenk. Bij de plas Moddergat sloegen we scherp af. Nu liepen we tussen twee plassen door waarbij bomen, die achter het meer stonden fraai in het water weerspiegelden. Bij een schuilhut hielden we een rust. We konden hier mooi uit de wind zitten en hadden een prachtig uitzicht op de wandelaars die op de voornoemde onduidelijke splitsing de kortste route hadden genomen. We zagen in het bos talrijke dennenbomen die geelachtig/bruin gekleurd waren. We passeerden nog driemaal een veen, eerst het Koelevaartsveen, daarna het Lange veen en tenslotte het Smitsveen. Daarop kwamen we dan langs de radiotelescoop.

Met de radiotelescoop wordt de ruimte afgezocht en belangrijke ontdekkingen zijn al gedaan. Zo is er bijvoorbeeld door deze telescoop een nieuw sterrenstelsel ontdekt dat ook de naam Dwingeloo draagt. De radiotelescoop ligt, om storingen te voorkomen, in een stiltegebied waar motorverkeer en mobiel telefoneren niet is toegestaan. Het is dan ook één van de stilste plekken van Nederland. Rust, ruimte en natuur horen dan ook bij Dwingeloo, net als avontuur en ontdekkingen.

In het Planetron bevindt zich een uniek ruimtetheater met een projectiescherm van meer dan 350 vierkante meter.

Vandaar liepen we verder over de Drift naar het centrum van Dwingeloo. Bijzonder aan deze weg was, dat er naast een vrijliggend fietspad ook een vrijliggend voetpad lag. Omdat het wandelpad hobbeliger was, werd door de meeste wandelaars het fietspad gebruikt. Via de Brink van Dwingeloo en een blik op de uitstekende toren van de St. Nicolaaskerk werd de finish na 6 ¾ uur bereikt. De afgelegde afstand bedroeg 36 km.

De Sint Nicolaas of Nederlands Hervormde kerk staat op de zuidoosthoek van de Brug-es. Deze bakstenen, gotische, zaalkerk is gebouwd omstreeks 1410 op de plaats van een ouder kerkje uit de 12e eeuw. Het schip is éénbeukig en geeft aan de noordzijde toegang tot een aanbouw, de zogenaamde Sint Maartenskapel. Vanaf 1410 tot de reformatie (1598) stond hier het altaar van het Sint Maartenvicarie. De collator was de bezitter van het huis Entinge. Tussen 1640 en 1669 en van 1725 tot ca. 1777 was de kapel in eigendom van de heren van Batinge. Sindsdien behoort het toe aan de erfgenamen van de havezate Oldengaerde. Zij hebben er tevens een eigen herengestoelte, de z.g. “van Oldengaord’ns baank”. Omdat de kapel enige malen behoorde aan de heren van Batinge wordt hij in de volksmond ook wel genoemd naar deze havezate. Drie andere vicariealtaren in de kerk waren gewijd aan Onze-Lieve-Vrouwe (1382), Het Heilig Kruis en Sint Catharina, waarvan de laatste verbonden was aan de kosterij. De koster van Dwingeloo was tevens schoolmeester en vanaf 1665 ook organist. Het versmalde overwelfde koor eindigt met een driezijde apsis. In het muurwerk aan de noordelijke buitenzijde bevinden zich nog restanten van een sacristie. De profiellijsten van de dichtgemetselde toegang waren nog tot 1924 nog aanwezig. Tegenwoordig verraadt alleen de kleur van de nieuwe bakstenen de plaats van de verdwenen deur. In het koor bevindt zich de grafkelder van het huis Batinge. Onder het gestoelte in de kapel ligt de begraafplaats van de familie Van Westerholt tot Entinge.
In het dorp Dwingeloo vindt u de mooiste brink van Drenthe, waar het gezellig vertoeven is. De brink is het centrum van het dorp en was vroeger de plaats waar de schapen van de boeren bijeenkwamen om vervolgens te vertrekken naar de heide om te grazen.

Toen we trouwens de parkeerplaats bij de finish opliepen, hoorden we iemand ”meneer Floor” roepen. De stem kwam uit een auto van een echtpaar waar wij tijdens de 4-daagse van Diever hadden overnacht. Het was een hele mooie tocht geworden. Het weer had zich goed gehouden. Het was voor 99% droog gebleven. De zon hebben we niet gezien en mede daardoor werd het een overwegend sombere dag. Bij de finish kregen we nog een speculaas. De volgende FLAL-tocht wordt voor ons waarschijnlijk de tocht uit Tzum op 4 februari 2006. De tochten in januari 2006 vallen gelijk met WS78 tochten en WS78 staat bij ons op de eerste plaats.

Henri Floor