Een intensieve verkenning van de Veluwe (13)

datum	woensdag 28 augustus 1991
traject	Lunteren - Wageningen-Hoog
afstand	26 km

Op de rand van de stuwwal, Lunteren-Wageningen (26 km)
Op zaterdag 28 september 1991 begonnen we aan de laatste etappe. De weersvoorspelling voor deze dag luidde: vrijwel de gehele dag regen en wind. Daardoor zou deze dag erg herfstachtig aanvoelen. Weinig van dit alles. Weliswaar fris bij de start, namelijk zo'n 10°. Maar tot 12 uur een stralende zon. Daarna licht tot halfbewolkt, maar droog. Rond kwart voor acht zette de trein ons af op station Lunteren.
1500 verschillende bomen in Pinetum
Na een paar straten zaten we al weer in de bossen. Het was op een gegeven ogenblik dat in de routebeschrijving stond r.a. smal pad langs hek dat we dit pad namen. Anders hadden we zeker gedacht dat het privé was. We liepen langs het omrasterde Pinetum. In het Pinetum staan meer dan 1500 verschillende naaldbomen uit vrijwel alle delen van de wereld. Tegenover het stille Restaurant De Lunterse Boer sloegen we een pad omhoog in.
De Galgenberg
Weldra bereikten we op de top van de Galgenberg De Koepel.
De bossen rondom de Galgenberg waren 100 jaar geleden gemeenschappelijk heidegebied van de Lunterse boeren. Met de komst van de kunstmest verloor de heide z'n betekenis omdat de schapen niet meer nodig waren voor de mest. Deze buurt- of markegronden werden daarom ten gevolge van de Markenwet van 1886 verplicht strooksgewijs verdeeld onder de 316 rechthebbende boeren. Deze hadden echter meer behoefte aan geld dan aan een stuk schrale heidegrond. Notaris van den Ham en zijn opvolger notaris Dinger maakten daar handig gebruik van en wisten zo een aaneengesloten grondgebied van 130 ha te kopen, waarop ze bos planten. Toen van den Ham in 1912 overleed, schonk hij zijn bos aan de Lunterse bevolking, waartoe de stichting het Lunterse Buurtbos in het leven werd geroepen. Boven op de Galgenberg, waar vroeger de misdadigers werden terechtgesteld, bouwde men de uitzichttoren de Koepel.
Boven de toegangsdeur stond de naam van Den Ham in de muur gebeiteld. Maar de toegangsdeur was nog op slot.
Vliegveld Doesburgerheide
Langs een oude waterpomp daalden we de Galgenberg af en bereikten het gebied De Doesburger Heide. Op 29 juli 1910 maakte Hilgers hier de eerste vlucht met een vliegtuigje (een Blériot met 25 pk motor) boven Nederlands grondgebied. Het vliegtuigje bereikte een hoogte van 4 meter en ongeveer 30 meter ver. Daardoor werd de Doesburgerheide alom bekend als vliegveld. Nu is dit gebied vrijwel bebost.
Na wat weilanden en een fraai graspad bereikten we de Doesburgermolen. Dit is de oudste standerdmolen van ons land, daterend uit het begin van de 16e eeuw. Weldra bereikten we landgoed Kernhem. We liepen ook nog vlak langs het fraaie huis Kernhem. De heer van Kernhem legde in 1770 een doolhof aan in het Edese bos. De Doolhoflaan loopt er naar toe. Deze laan is een natuurreservaat want er huist in de oude beuken een kolonie rosse vleermuizen.
Bloedstroom uit een zwerfkei
We liepen langs een grote zwerfkei.
Deze kei werd door het landijs eens uit Scandinavië naar Nederland getransporteerd. Deze kei staat bekend als de bloedkei. Wie er bij volle maan met een speld in prikt ziet er bloed uit komen, zo vertelt een oud verhaal.
Via de Doolhoflaan bereikten we de spoorlijn van Ede naar Amersfoort. Dit is maar enkel sporig. Dit bevorderde het oversteken van de onbewaakte overweg.
Verzorgingspost van Euraudax
We staken de weg van Ede naar Otterloo over en op de daaropvolgende Koeweg zagen we zo'n 40 dampende trimmers staan. Onwillekeurig waren onze eerste gedachte, dat daar een verzorgingspost van Euraudax stond. In het eerste weekend van april 1992 wordt een 200 km wandeltocht georganiseerd. Wij waren er van op de hoogte dat het parkoers ook over deze Koeweg zou komen. Maar of hier ook een verzorgingspost zou komen, dat wisten we niet. We liepen de trimmers voorbij om even later, gedeeltelijk, weer door hen ingehaald te worden.
Graaf Bentinck Heer van Kernhem
Door weer een bos bereikten we de Bentinckbank.
In 1888 werd graaf Bentinck Heer van Kernhem en eigenaar van het Edese Bos. Hij heeft er een juweel van een bos van gemaakt. Z'n zoon heeft het werk van zijn vader op waardige wijze voortgezet. De Edenaren hebben hem daarom in 1952 bij z'n veertigjarig jubileum de Bentinckbank aangeboden.
Hier stonden twee gewone banken met daarachter van steen een monument opgericht. Spoedig daarop bereikten we de Ginkelse heide. Over af en toe leuke smalle paadjes hadden we flinke vergezichten, mede door de zonneschijn. Bij de Drieberg liepen we nog langs en over grafheuvels.
Deze 5 grafheuvels dateren van ongeveer 1400 v. Chr. en behoren tot de klokbekercultuur.
Dreigende aanval van bokser
Even verderop liepen twee mannen. Toen wij naderden deed één van de twee mannen de riem van zijn hond los. Het was het bokser ras. Even later rende het dier op ons af. Aangezien ik niet zo dol op honden ben, maakte ik mijn heuptasje los om het zonodig al ronddraaiend als wapen te kunnen gebruiken. De eigenaar riep dat de hond nog nooit iemand iets had gedaan. Maar die uitroep klonk ons bekend in de oren. Spoedig daarop kwam de eigenaar er aan en deed de hond alsnog aan de lijn. We staken een verkeersweg over.
Kapot gereden wegen op de Ginkelse heide
In het nu volgende gedeelte van de Ginkelseheide waren de wegen kapot gereden. Door de week gebeurt dat door militaire voertuigen en in de weekenden gebeurt dat door (cross)motoren. Nu dwaalden we door het bosgebied De Sijsselt.
Oorspronkelijk maakte De Sijsselt deel uit van het Middeleeuwse Moftbos, dat zich uitstrekte van de Rijn bij Wageningen tot aan Ede. De hertog van Gelre gaf de Sijsselt in leen uit aan de Heer van Kernhem.
Randolf de Jeger ontving het Hoekelumse bos te leen
Na de spoorlijn Utrecht-Arnhem te hebben overgestoken dwaalden we door het Hoekelums bos.
Ook het Hoekelumse bos maakte vroeger deel uit van het Middeleeuwse Moftbos. In 1357 ontving Randolf de Jeger het landgoed als leen van de hertog van Gelre.
Langs een droge spreng kwamen we bij een gerestaureerde houten theekoepel. Hier zagen we nog eekhoorntjes. Na een uitzicht op Kasteel Hoekelum liepen we even later door een tunnel onder de snelweg A12 door. We kwamen bij een smal pad door een heide gebied omzoomd met berken. We moesten hier goed oppassen, want we volgden enige malen zeer smalle paadjes die makkelijk over het hoofd waren te zien . Door enige maïsvelden bereikten we wederom een bos. Ditmaal de Oostereng, ten oosten van Bennekom.
Het eindpunt, Hotel Nol in 't Bosch
Uiteindelijk kwamen we weer in het dal van de Renkumse beek. Aan het eind hiervan ongeveer lag Hotel-Restaurant Nol in 't Bosch. Dit was tevens het eindpunt van deze wandeling. Dit is weliswaar ruim 5 km van het beginpunt, namelijk het busstation te Wageningen, maar Nol in 't Bosch ligt ook in Wageningen en de uitzetter vond dit een mooi eindpunt. Aangezien onze (schoon-) moeder hier niet zo ver vandaar woont, liepen we meteen maar door en brachten haar een bezoekje.
Nabeschouwing
Het is beslist de moeite waard om deze tocht ook geheel of gedeeltelijk te lopen. Het is echter wel wenselijk dat je, naast de beschreven route, ook de ingetekende route kunt interpreteren. Bovendien is het aanbevelenswaardig om van de desbetreffende gebieden 1:50.000 kaarten bij je te hebben voor het geval een pad afgesloten of verboden is en een omweg dient te worden genomen. Wacht daar dan niet al te lang mee want in de loop der tijd worden wegen verlegd of afgesloten. Ik sprak een verkoper in de kaartenwinkel Pied à Terre te Amsterdam en zei naar wie ik nu onjuistheden uit het boekje kan opsturen. Daarop hij zei, o dat hoeft niet want er komt waarschijnlijk toch geen herdruk van. Voor diegene die de twee boekjes van deze tocht willen kopen: het heet respectievelijk "13 wandelingen rond de Veluwe Zuid en Oost" en "13 wandelingen rond de Veluwe Noord en West" uit de serie "Voetwijzer voor Nederland" de delen 6 en 7. De uitgever Terra Zutphen en het ISBN nummer is 90 6255 382 6.

Henri Floor & Coos Verburg