ij WS78 is vandaag de aftrap van het winterseizoen. In de gezelligste stad van Brabant staat de Bredase Rivierentocht op het programma. Buiten is het 21° Celsius, er staat een zacht briesje en de zon schijnt al vroeg en onverstoorbaar aan de hemel. Een aantal witte wolkjes drijft van het westen naar het oosten. Samengevat zijn het ingrediënten voor een volmaakte (wandel)dag. Parcoursbouwer Marti Krielaart heeft een route uitgezet door natuurgebieden tussen Breda en de Nederlands-Belgische grens, waar we nog een deel van de smokkelaarsroute over de Strijbeekse Heide volgen. Vroeger slopen daar smokkelaars rond. Met gevaar voor eigen leven smokkelden zij mensen en goederen de grens over. Om het ultieme smokkelaarsgevoel enigszins te benaderen zouden we een aantal pakjes tabak of een tonnetje boter als bagage moeten meevoeren en dan kijken of er achter een boom geen commies staat te loeren.
Nu is Breda voor mij niet naast de deur en sta ik voor het dilemma om een dag voorafgaand aan de wandeling af te reizen of zaterdagmorgen vroeg. Tevens staat de reiziger weer werkzaamheden aan het spoor te wachten. Indien op vrijdag de reis wordt afgelegd zou je het kunnen combineren met een avondje NAC, want de Bredase club speelt in de Keukenkampioen-divisie haar competitiewedstrijd tegen FC Groningen. Je zou bijna zeggen een wedstrijd die garant staat om gestaakt te worden als een nerveuze supporter per ongeluk een leeg bierbekertje uit z’n handen laat vallen waardoor het voorwerp op het veld terechtkomt. En dat is weer gevaarlijk voor de spelers die er over kunnen struikelen.
fijn, na kort beraad heb ik besloten om zaterdagmorgen op pad te gaan. Om 08:34 uur verlaat ik volgens schema de internationale Intercity in de richting van Bruxelles Midi en kan meteen met de wandeling beginnen. Dat is uniek in het bestaan van WS78, omdat de officiële startlocatie op ongeveer 4½ km afstand van het station gelegen is en dat de route daar vlak bij langs komt. Maar ik ben niet de enige wandelaar die de trein verlaat. Samen met Ernst ga ik op stap. Op het Stationsplein staat een delegatie van het bestuur de wandelende treinreizigers op te wachten om hen de juiste looprichting aan te geven.
De eerste meters gaan via de Willemstraat naar het Valkenberg park. Het park is de voormalige kasteeltuin van het Kasteel van Breda. In het kasteel is de Koninklijke Militaire Academie gevestigd waar Defensie de eigenaar van is. De burcht dateert uit de 14e eeuw en is in de 16e en 17e eeuw ingrijpend verbouwd. Via een stadswandeling volgen we het riviertje de Mark naar het startbureau bij de tuin van de protestante Laurentiuskerk in het Bredase Ginneken.
Aldaar halen we ons consumptiepenninkjes op en constateren dat de meeste wandelaars al op pad zijn. Meteen zoeken we het paadje langs de Mark weer op en hebben hier mooie panorama’s. We passeren landhuis Wolfslaar gelegen op het gelijknamige landgoed middenin de ongerepte natuur. Vandaar struinen we door een bosgebied en voor de afwisseling door het dorp Ulvenhout om bij tennisclub Breda aan de Galderseweg een bekertje soep op te halen. Daar ontmoeten we enkele wandelaars. Alleen weten we niet welke afstand die lopen. Gelaafd gaan we op pad in de richting van de Nederlands-Belgische grens. Geruime tijd stiefelen we langs het riviertje de Mark. De zon schijnt fel op onze ledematen en maakt het wandelen aangenaam terwijl midden en noord Nederland onder een gesloten wolkendek ligt.
In een bocht van de weg volgen we een smal graspaadje langs de Mark. Bij een overstapje en daarna door een draaihekje ploeteren we over een smal paadje langs een omgeploegde akker. Dit is voor de natuurminnende wandelaar het ultieme ‘klompenpadgevoel’. Niet veel later staan we bij het veldkapelletje van Sint Isidorus. Sint Isidorus is de patroonheilige van de landbouwers en leefde als eenvoudige landbouwer in de omgeving van Madrid. Met zijn echtgenote leefde hij een voorbeeldig leven van arbeid en gebed. Om dit te onderstrepen wordt hij hier afgebeeld met een ploeg. De legende vertelt dat twee engelen zijn ploegwerk verrichtten opdat hij intussen tot God kon bidden. In 1130 stierf hij en werd in 1622 door Paus Gregorius XV heilig verklaard. Als Gregorius het ploegwerk door twee engelen geloofd, dan gelooft hij alles.
uim een kilometer verder staan we in Strijbeek bij de St. Hubertuskapel. De kapel is gebouwd in 1872 en uit restanten op fundamenten van een oudere kapel uit 1518. Sint Hubertus is geboren in 655 in de Voerstreek of Toulouse en was onder andere bisschop van Maastricht. In 683 ging hij op jacht. Hij zag een groot hert en joeg erachteraan met zijn honden. Toen hij het hert bijna te pakken had en het dier zich naar hem toekeerde wilde hij het neerschieten. Op dat moment verscheen er een lichtend kruis tussen het gewei. Een stem zei hem naar Lambertus van Maastricht te gaan. Hubertus stierf op 30 mei 727 te ’s Gravenvoeren. Hij staat nu bekend als patroonheilige van de jacht. In de kapel staat hij achter plexiglas afgebeeld met een kruisboog in de hand en een hert naast hem. Weer een kilometer verder zijn we bij horecarust ‘De Smokkelaar’ aanbeland. In het restaurant bevinden zich nog wandelaars. De meesten zijn daar al vertrokken. In ieder geval zijn wij tweeën de laatsten van de 40 km-lopers.
Gelaafd gaan we op pad en door de achterdeur verlaten het gebouw. Dat betekent niet dat we de rekening niet betaald hebben, want het parcours is op die manier uitgezet. We bevinden ons op de Strijbeekse Heide, wandelen langs enkele vennen en volgen een deel van de smokkelaarsroute. Het is een gebied waar tot 1970 veel smokkelaars actief waren. Vooral waren het werklozen die zich schuldig maakten aan smokkel. Alles wat in België goedkoper was, werd naar Nederland gesmokkeld. Het ging er soms hevig aan toe, met flinke gevechten en zelfs een groot aantal doden tot gevolg. Gewapende douaniers lagen in de bossen te wachten om de smokkelaars te pakken. Die smokkelden boter, suiker, koffie, zout en sigaretten, maar ook dameskousen, koeien en zeep. En fietsen! Hè fietsen, die worden toch niet gesmokkeld? Meestal worden die gestolen. Van wie zouden ze dat hebben geleerd?
Het gebied kent een gevarieerde flora en fauna. Een ree, haas of vos tegenkomen is alledaags. Alleen dat geluk hebben wij niet. Het is genieten op deze zonovergoten dag. Met een boog komen we weer terug bij de Mark. Voor ons loopt een dame met poles, van die aangepaste skistokken. Deze stokken dienen voor een goede loophouding en dien je op een juiste manier te hanteren. De vrouw sleept de stokken over de grond waardoor het gebruik totaal geen zin heeft. Maar goed, ze beweegt en dat is ook belangrijk. Eigenlijk is het irritant als dat gekras op de weg voor je loopt. Dan zijn we terug bij de soeppost waar nu koffie en limonade geserveerd wordt. Hier neem ik afscheid van Ernst omdat Cisca inmiddels in Breda is gearriveerd en in het stadspark op mij zit te wachten. Het tempo gaat omhoog en ik haal de een na de andere wandelaar in. Ook het zwaarste uur heeft maar 60 minuten en de kilometers glijden onder de schoenen door.
Voor de verandering gaat de route nu langs het riviertje de Aa. Een graspaadje brengt me in bewoond gebied en de Aa is nu de rode draad in de wandeling. Over een brug wordt het water gekruist en ik ben terug in Breda. En dat is te merken. Bij een koffieshop zit een groepje mannen van Noord-Afrikaanse afkomst aan de waterpijp. Ook zij genieten, maar dan op hun manier. Door een poortje staan we bij de fruitpost. De grote meute is voorbij en er heerst een ontspannen sfeer bij de medewerkers. Op een tafel staat een aantal bakken waaruit ik een stukje fruit mag kiezen. Het is een peer, appel of mandarijn. Een peer lacht me tegemoet tot ik het topje van de vrucht afbijt. Nu lach ik niet meer. De peer is keihard en heeft daarnaast de statuur van een handgranaat waarvoor ik niet was gewaarschuwd. Dan maar een mandarijn. Het is de laatste uit de doos en die smaakt overigens prima. Even later komt Willem Ruis, de parcoursbewaker op de fiets, het binnenpleintje op. Hij kijkt verheerlijkt naar de fruitbakken. Ik zeg: ‘die mandarijnen smaken heerlijk, joh’, waardoor Johan Hertgens begint te lachen. Hij zag dat ik de laatste mandarijn heb weggepakt. De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik de mandarijn met Willem wilde delen. Eerlijk delen is toch een prachtige geste, niet?
mdat Ernst en ik vanmorgen bij het station in Breda met de wandeling begonnen zijn, hoef ik nu niet terug naar het startgebouw. De stadswandeling is best aardig, maar druk van mensen die er rondbanjeren, een boodschap doen of ergens op een terrasje zitten. Nog steeds dienen de paadjes langs het water aangehouden te worden. De waterloop gaat hier schuil onder de naam Nieuwe Mark overgaand in Mark.
Over de Academiesingel loop ik tot het stadspark in zicht komt. Rechts staat het gebouw van de Koninklijke Militaire Academie en bij het park een vuurtoren. De vuurtoren — 18 meter hoog — is het kunstwerk van de Italiaanse architect Aldo Rossi. Het kunstwerk is door Ed Nijpels, de toenmalige burgemeester van Breda, onthuld door het afsteken van een vuurpijl. Grappig is dat het beeld daar staat voor een stad die geen enkele geschiedenis met de zee kent.
Cisca ziet mij naderen terwijl mijn blik naar de kanoërs op het water is gericht. Dan zie ik haar en weet dat het einde van de Bredase Rivierentocht voor mij nabij is. Willem Ruis passeert me op zijn fiets en rijdt het stadspark in. Cisca en ik gaan nog even een rondwandeling door het stadspark maken, waar het overigens bijzonder druk is. Het is goed voor te stellen, want het is een prachtige locatie. Nu gaat de wandeling naar het station en we zien wel of de reis goed verloopt. Tot ziens in Oosterbeek.Alex Wijsman
