fotoreportage alle foto's in het klein van de tocht diavoorstelling foto's nabestellen de ingetekende route zoals deze op www.afstandmeten.nl staat overzicht 	van de NS-wandelingen Terug naar de homepage van Henri Floor NS wandeling Mergelland

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

Koepelkerk te Maastricht Op zaterdag 2 juni 2007 liep ik de oude NS-wan­del­rou­te Mergelland. Deze wan­de­ling loopt van Maas­tricht naar Valkenburg. Aansluitend liep ik toen ook de oude NS-wan­del­rou­te Gerendal. Deze wan­de­ling loopt van Schin op Geul naar Valkenburg met een flinke slinger door het Gerendal en langs de or­chi­dee­Žn­tuin. Dat vond ik zo'n mooie wan­de­ling dat ik besloot om deze op dinsdag 19 juni 2012 her­haal­de. De beslissing werd mede genomen door­dat ik nog een vrij reizen kaartje van het spoor had en dat tot 30 juni geldig was.

Om 11.04 uur arriveerden we met de trein in Maas­tricht her­haal­de. De oorspronkelijke route verliet het station aan de voorzijde. Wij verlieten het station aan de achterzijde. Deze wan­de­ling volgt tot Be­me­len dezelfde route als de huidige NS wan­del­rou­te Savelsbos. En daarin wordt het station ook aan de achterzijde, uitgang Meersenerweg. Dat heeft mede te maken met het feit, dat de voorzijde van het station zodanig veranderd is, dat het niet echt meer leuk is om daar te wandelen.

We sloegen voor de Koepelkerk, een groot rond gebouw, af en volgden de Scharnerweg. We staken de A2-snelweg over die hier plaatselijk de N-status heeft. De weg naar het zuiden was tijdelijk afgesloten vanwege een ongeval, want op alle rijstroken stond een auto waaronder een ambulance, twee auto's betreffende het ongeluk en een politieauto met blauwe zwaailichten.

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

R.K. Heilige Antonius van Padua kerk te Maastricht We bleven nu vrijwel steeds in oostelijke richting lopen. We passeerden nog het gebouw van de Ko­nin­klij­ke marechaussee en de R.K. Heilige Antonius van Padua (Scharn) kerk. Bij de tweede rotonde sloegen we stomp rechtsaf. Deze weg, de Wethouder van Caldenborghlaan bleven we nu volgen. Onze weg werd steeds rustiger. De weg ging over in de Be­me­ler­weg.

Aan de rand van de bebouwde kom stond een rood veldkruis omringd door rozen met de tekst: "Heer bescherm ons en onze natuur".

Veld- en wegkruisen zijn in Limburg veelal te vinden op kruispunten en splitsingen. Ze zijn oorspronkelijk bedoeld als baken en uiting van devotie. Soms is een kruis een­vou­dig, vaker weelderig versierd. Veelal staan de kruisen nabij een groep lindebomen, omdat het kruis van Christus gemaakt zou zijn van lindehout. We zien in Limburg het Ďhagelkruutsí om het gewas te beschermen tegen hagel, hetí moordkruutsí op de plaats van het onheil, soms met het moordwapen op het kruis afgebeeld, het Ďkruuts aan de galgí op de plaats waar boeven zijn gestraft. Ook bij ziekte en oorlog en ter herdenking van omgekomen plaatsgenoten werden devotiekruisen geplaatst. Uit de aanwezigheid van bloemen, slingers of kransen kunt u afleiden of het kruis ook nu nog voor de streekbewoners een rol speelt in het religieuze leven.

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

Bemelen We sloegen een veldweg in. We keken nu naar een bankje uit om onze trainingsbroek uit te doen om vervolgens verder in de korte broek te kunnen lopen. Bij het eerste bankje was een man een auto aan het uitladen. Dat was dus geen geschikt bankje. Verderop, in Be­me­len, aan de voet van de Be­me­ler­berg was het wel goed mogelijk. Net toen we de korte broek hadden aangedaan kwamen twee wan­de­laar­sters aangelopen. Op weg naar Be­me­len waren we trouwens nog langs een mergelgroeve. Dat was onder andere te zien aan meerdere kale rotsen.

De mergelgroeve in het natuurreservaat Be­me­ler­berg.
Mergel is een soort zachte kalksteen, op het Zuid-Lim­burg­se plateau in tientallen meters dikke lagen te vinden onder de deklaag van lŲss. Het gesteente werd (en wordt nog) gebruikt voor bemesting, huizenbouw, glas­fa­bri­ca­ge en ce­ment­be­rei­ding. De mergel werd in blokken uitgezaagd. Zo zijn de gangen in de mergelgroeven ontstaan. Op het mergellandplateau vindt u kalkgrasland. Kalkgras is een schrale grassoort, die op voedselarme kalkgronden groeit. Staatsbosbeheer laat op beschermde kalkgras­lan­den schapen grazen, die ervoor zorgen dat bomen en struiken geen kans krijgen.


Het was deze dag aanvankelijk wat heiig overgaand. 's Ochtends hadden we op buienradar nog gezien dat het zicht in de omgeving van Maas­tricht 9 km betrof, maar het was kennelijk daarna heiig geworden.

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

nabij Bemelen Op een kruising bij Be­me­len hadden we even van de hoofdroute afwillen gaan voor de beklimming van de Be­me­ler­berg. Maar zoals gezegd was het zicht niet optimaal en had een beklimming dan ook geen zin, want we zouden dat dan voor de vergezichten doen.

We vervolgden ons pad. Langs de kant van ons pad stond een informatiebord over een Tuynheg.

Langs de grens van natuurreservaat Be­me­ler­berg van Stichting het Limburgs Landschap loopt een zogenaamde tuyn- of tuunheg, die is aangelegd en onderhouden wordt door de Vogelwerkgroep Be­me­len. Tuynen of tuun­ge is een oude vlechmethode. Het nagenoeg uit­ge­stor­ven ambacht van het heggentuybnen werd hier op 13 april 2002 in ere hersteld. Enkele van de laatst nog levende heg­gen­vlech­ters droegen hun kennis en tech­nie­ken over aan een nieuwe generatieve heg­gen­vlech­ters; leden van de vogelwerkgroep Be­me­len. Ge­leerd werd hoe met oude gereedschappen als een klamatsch en picker een dichte heg van takken te maken. De techniek bestaat uit het aan beide zijden van een deels nog bestaande heg verticale stokken van dood (snoei)hout te plaatsen. Vervolgens worden horizontaal binders (lange dikkere stokken) geplaatst. Deze worden daarna bij elkaar getrokken waardoor het dood materiaal samen wordt geperst met de bestaande heg. Op deze manier ontstaat een veekerende vlechtheg waar schaap nog kip doorheen kan.

We kwamen nog door een holle weg. En door de regen van voorgaande nachten waren er plaatselijke vele natte passages in de route. Hier nabij Be­me­len waren vier keer passages waarbij de wandelschoenen zowel vies van de modder als nat van het water werden.

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

langs de Lindenstraat te Terblijt Holle wegen zijn in de loop der eeuwen in het landschap uitgesleten door de uitschurende werking van het af­stro­men­de water. Ook de druk van paardehoeven en wa­gen­wie­len kan van invloed zijn geweest. Gronddeeltjes (lŲss) werden vermalen en daardoor gemakkelijker met het af­stro­men­de water meegevoerd. Soms zijn holle wegen meer dan vijf meter diep en zijn de zijkanten voorzien van steile bermen. Bij hevige regenval verandert de holle weg in een beekje en voert dan veel modder af. Met name in de omgeving van Be­me­len is het grote aantal holle wegen opvallend.

Ons pad steeg en we kwamen voor Terblijt op een groot plateau uit. We kregen hier nog een fraai uitzicht op de kerk van Berg en Terblijt. Dit pad over het plateau volgden we naar Terblijt. Aan de rand van Terblijt stond op een hoek een grote boerderij die uit mergel was opgetrokken. Met de Heu­vel­land­vier­daag­se kwamen we hier ook vaak langs.

We bleven de doorgaande weg door Terblijt volgen. Langs de kant stonden enige fraaie typisch Lim­burg­se boerderijen die op de gevoelige plaat werden vastgelegd. Aan het eind van het dorp Terblijt kwamen we nog langs Mergelgroeve Blom.

NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

langs de Lindenstraat te Terblijt Mergelgroeve blom is een 7 hectare groot particulier Na­tuur­ge­bied dat door Martin Blom in 1955 werd aan­ge­kocht. Van 1956 tot 1999 werd uit de voormalige groeve zand, grind en mergel gewonnen. Dit ten behoeve van de aanleg van wegen, kalkbemesting en te­gel­pro­duc­tie. Ter be­scher­ming en uitbreiding van bedreigde flora en fauna is dit gebied met onder andere subside van de Provincie Limburg en het Ministerie van LNV (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) door de familie Blom in­ge­richt. Kalk­wan­den zijn gehandhaafd in combinatie met soor­ten­rij­ke gras­lan­den, bos, struweel met poelen voor de geel­buik­vuur­pad en de vroesmeesterpad. Het gebied wordt be­graasd door Kune Kune varkens, landgeiten en schapen.

Verderop bereikten we de doorgaande weg van Maas­tricht naar Valkenburg en staken deze over. Aan de rand van Berg en Terblijt betraden we na­tuur­ge­bied De Bergse Heide. Over een grintpad daalden we af naar de Geul. En dit pad langs de Geul volgden we tot in Valkenburg. Het was ruim een maand ge­le­den dat we hier ook hadden gelopen met de Ronde van Zuid-Limburg. De eerder genoemde wordt in de tweede week van augustus georganiseerd vanuit Berg en Terblijt.

De Zuid-Lim­burg­se boerderijen hebben een ommuurd binnenhof, dat werd gebruikt als bedrijfsruimte. Het hof wordt doorgaans aan drie kanten omgeven door stallen, schuren en woning. De vierde zijde is meestal een muur, soms ook schuur of stal. De ramen en deuren zijn op de binnenplaats gericht, die slechts door een afsluitbare poort kan worden bereikt.


NS wandeling Mergelland van Maastricht naar Valkenburg

kasteel den Halder Na de tuin van kasteel den Halder was het nog een klein eindje naar station Valkenburg. We besloten hier de tocht af te breken, want het laatste stuk naar het station van Valkenburg zouden we ook nog lopen met de NS wan­de­ling Gerendal. De vorige keer dat we deze tocht liepen waren we naar het station van Valkenburg gelopen en vandaar met de trein naar Schin op Geul gereisd. Omdat het ei­gen­lijk niet zover naar Schin op Geul is, namelijk on­ge­veer 3½ km, besloten we er naar toe te wandelen.

In het centrum van Valkenburg bezochten we nog een supermarkt voor aanvulling van de wa­ter­voor­raad. Het was hier en langs de Geul wel een puin­hoop. Dit vanwege renovatie van de Geul en enige wegen. We bleven langs de Geul lopen. Bij de Drie Beeldjes, waar we later ook nog langs kwamen, zaten enige oudere mannen op een bank. We vroegen of zij hier goed bekend waren. Dat bleek het geval te zijn. We vroegen hen of zij ook wisten waar het vierde beeld staat. Het bleek een klein Mariabeeld te zijn dat in een nis van een boomstam stond. Uiteindelijk kwamen we in Schin op Geul hier liepen we naar het station voor het officiŽle startpunt van de NS wan­de­ling Gerendal

fotoreportage alle foto's in het klein van de tocht diavoorstelling foto's nabestellen de ingetekende route zoals deze op www.afstandmeten.nl staat overzicht 	van de NS-wandelingen Terug naar de homepage van Henri Floor NS wandeling Gerendal

NS wandeling Gerendal van Schin op Geul naar Valkenburg

stationsgebouw van Schin op Geul Op zaterdag 19 juni 2012 vervolgden we onze wan­de­ling met de NS Gerendalroute. We verlieten het station over het Kerkwegje. Daarbij liepen we langs de Sint Mauritiuskerk. Nadat we de Geul waren overgestoken verlieten we Schin op Geul langs sport­vel­den. Daarna staken we een paar weilanden over. Daarna volgde een smal pad tussen weilanden door. Het gras hing hierbij over het pad. We moesten aan het eind van dit pad goed naar onze benen kijken. We liepen in de korte broek en je zou zo maar een teek kunnen oplopen.

We verlieten Schin op Geul. We staken de N595, de doorgaande weg van Valkenburg naar Gulpen, over en passeerden het bord van de bebouwde kom van Oud Valkenburg. Nu betraden we het Gerendal. Aan het begin van de weg hadden we een rust bij een picknickbank. Een eind verderop sloegen we van de geasfalteerde weg af en volgden een tijdlang een pad op de scheiding van bos en weiland en aan de voet van de hellingbossen.

Het Gerendal is ťťn van de opmerkelijkste na­tuur­ge­bieden in Zuid-Limburg, dat bestaat uit bos, kalkgrasland en akkers. Het heeft een oppervlakte van on­ge­veer 80 ha. Dit dal is geen dal in de gebruikelijke zin van het woord. Het is namelijk niet uitgeslepen door een rivier of beek, maar door de afvloeiing van regen- en smeltwater. Zoín dal wordt een droogdal genoemd of op zín Limburgs een grub(be). Het Gerendal is bekend om zijn rijke flora en fauna. Het kalkgrasland bevat veel warmte- en lichtminnende planten, waarvan het groeimilieu zoveel mogelijk op natuurlijke wijze in stand wordt gehouden (bijvoorbeeld door beweiding met koeien en schapen).

NS wandeling Gerendal van Schin op Geul naar Valkenburg

Gerendal De naam hellingbos wordt gegeven aan die bossen, die gelegen zijn op uiterst steile hellingen of terrasranden. De hellinggronden waren niet geschikt voor agrarisch grond­ge­bruik en bleven op die manier bebost. Dit bos heeft echter altijd wel een functie gehad in het boerenbedrijf. Als vee­wei­de, als houtproducent en le­ve­ran­cier van vruchten. De hellingbossen genieten faam vanwege de bijzondere bloemen in het voorjaar. Op de vruchtbare, kalkrijke grond groeien dan bosanemoon, gevlekte aronskelk, di­ver­se or­chi­dee­Žn en het sterk geu­ren­de daslook. Op vochtige plaatsen wordt het zeldzame goudveil en longkruid aan­ge­trof­fen.


Verderop steeg ons pad steil, want we volgden een lang trappad. Als we van tevoren hadden geweten dat het pad zo lang zou zijn, dan hadden we de treden wel geteld. Verderop daalde ons pad weer over een holle weg.

Holle wegen zijn meestal onverharde wegen met opvallend (tot enkele meters) hoge bermen. Het lijkt of zulke wegen zijn uitgegraven of aangelegd, maar in werkelijkheid zijn ze door de uitspoeling van regenwater ontstaan. Paarden en karren diepten de weg honderden jaren achter elkaar verder uit, waardoor een holle weg ontstond. Door het jarenlange gebruik werd de weg steeds holler. De hoge bermen geven het landschap een intiem karakter en zijn interessant vanwege de plantengroei.

NS wandeling Gerendal van Schin op Geul naar Valkenburg

in de OrchideeŽntuin dat in het Gerendal ligt We kwamen uit nabij de or­chi­dee­Žn­tuin en besloten deze te bezichtigen. Of sterker nog, we hadden deze wan­de­ling juist in het jaargetijde gepland dat de or­chi­dee­Žn­tuin ook geopend was.

Nabij een wit huis van Staatsbosbeheer bevond zich de toegang tot de or­chi­dee­Žn­tuin, die uniek voor Nederland is (van half mei tot eind juni geopend en gratis toegankelijk). Er staan ruim twintig soorten wilde or­chi­dee­Žn. In het Gerendal groeien 23 soorten. 15 soorten kan je zien bloei­en in de or­chi­dee­Žn­tuin van het Gerendal. Hier staan ook de meest bedreigde or­chi­dee­Žnsoorten.

We liepen rustig door de tuin. De or­chi­dee­Žn­tuin ligt tegen de helling van een heuvel aan. In de tuin zijn de paden afgelijnd. We maakten hier wel 20 foto's in de hoop dat er wel een paar zouden lukken. Want ik ben niet zo goed in het fotograferen van bloemen.

Na de or­chi­dee­Žn­tuin liepen we langs een oude waterput die fraai tussen twee oude bomen stond. We liepen het Gerendal verder uit. Na een kapelletje staken we in Oud Valkenburg de doorgaande verkeersweg over en bereikten kort daarop kasteel Schaloen.

Het kasteel, oorspronkelijk uit de 13e eeuw, is na een verwoesting in de 16e eeuw in 1656 herbouwd. Het huidige uiterlijk is bepaald na een restauratie eind vorige eeuw.

NS wandeling Gerendal van Schin op Geul naar Valkenburg

kasteel Genhoes te Oud-Valkenburg Bij het kasteel ligt de Kasteeltuin Oud-Valkenburg, voor­heen IVN-heemtuin Sjloens Heim genaamd. Toen het IVN aan het begin van de zeventiger jaren op zoek was naar een eigen ver­e­ni­gings­lo­kaal, viel het oog van een aantal leden op de in verval geraakte watermolen bij kasteel Schaloen, de Sjloens Meule. Vrijwilligers van het IVN knapten de molen op, maar uiteindelijk bleek het pand te vochtig en te koud. Bij de molen lag de onderkomen boomgaard van het kasteel. Ook deze werd onder handen genomen. Op deze plek verrees wat men toen heem­park Sjloens Heim noemde. Later kwam er in de voormalige houtloods van het kasteel een ver­e­ni­gings­lo­kaal (Sjloens HŲfke) en vervolgens een oud-Hollandse kruidentuin. De tuin werd ontworpen door Louis Lem­mer­ling, op dat moment nog werkzaam als hoofd plant­soe­nen­dienst bij de gemeente Valkenburg. Sinds 2002 heet de tuin officieel Kasteeltuin Oud-Valkenburg. De oorspronkelijke identiteit is echter behouden: de tuin bestaat uit een heem­park, een kruidentuin en een watermolen. In het heem­parkgedeelte is ruim plaats voor inheemse flora. Zo'n vierhonderd plantensoorten die typerend zijn voor de Zuid-Lim­burg­se flora, zijn er verzameld. Daarnaast zijn er oude veldgewassen en groenten aangeplant. Tevens kan men genieten van de geuren en kleuren van tal van geneeskrachtige- en keukenkruiden. Ook is er dierenleven te zien. In de waterpoel krioelt het van de waterslakken, salamanders en groene kikkers. Bijen vliegen af en aan, vooral rond de imkerij. Er is dus genoeg te beleven in kasteeltuin Oud-Valkenburg. De tuin is geopend van eind april tot begin oktober, dagelijks van 10.30 uur tot 16.30 uur.


NS wandeling Gerendal van Schin op Geul naar Valkenburg

mammoetboom sequoiadendron gigianteum Na een brug over de Geul passeerden we de drie beeldjes en het Mariabeeldje in een boom naast de brug. We bleven de Geul volgen naar Valkenburg en kwamen op korte afstand langs kasteel Oost. Na de tuin van kasteel den Halder volgden we de Wil­hel­mi­na­laan. Daarna volgden we niet de beschreven route uit de routebeschrijving maar sloegen we linksaf. Aan de rechterkant van de weg lag even verderop een park voor het gemeentehuis. Aan het eind van het park loopt een grintpad dat langs een mam­moet­boom komt. Even verderop werd station Valkenburg bereikt.

mam­moet­boom Sequoiadendron giganteum
In het Krijttijdperk was deze boomsoort hier inheems. Tij­dens het Quartier, on­ge­veer een miljoen jaren ge­le­den, werd hij echter uit Europa verdrongen. Herontdekt in 1769 in de wouden van CaliforniŽ. Na 1834 weer in Europa ingevoerd. Deze boom, geplant in 1895, heeft thans een omvang van 4,60 meter en een hoogte van 30 meter. De botanische naam is afgeleid van het Indiaanse opperhoofd Se-Que-Yah. Hij stelde het eerste Indianenschrift op.

Het station van Valkenburg is het oudste station van Nederland (1853) en is geheel uit mergelsteen opgetrokken. Valkenburg staat voor massatoerisme. Het stadje trekt ís zomers tienduizenden dagjesmensen en toeristen. Valkenburg biedt de toerist vermaak in de vorm van vele attracties. Daarnaast zijn er herinneringen aan een rijk verleden.

Met de trein reden we huiswaarts. Het was een hele mooie en droge wandeldag geworden met een maximum temperatuur van on­ge­veer 20 graden.

naar de top van deze pagina

Henri Floor