De gemeente Opsterland telt 16 dorpen, te weten: Gorredijk, Ureterp, Beetsterzwaag, Bakkeveen, Lippenhuizen, Wijnjewoude, Nij Beets, Tijnje, Siegerswoude, Frieschepalen, Langezwaag, Terwispel, Hemrik, Luxwoude, Olterterp en Jonkersland en verder 14 buurtschappen te weten: Allardsoog, Grootwijngaarden, Haneburen, Heidehuizen, Hemrikerverlaat, Klein Groningen, Kortezwaag, Nieuwe Vaart, Selmien, Sparjebird, Uilesprong, Ureterp aan de Vaart, Vosseburen, Wijnjeterpverlaat

Toen wij de startlocatie betraden en rondkeken hoe de inschrijfprocedure zou zijn kwam er een bestuurslid van de FLAL naar ons toegelopen. Ze zei tegen ons dat we door de verkeerde deur naar binnen waren gekomen. Nadat we ons inschrijfformulier hadden ingevuld zochten we achter de lange rij tafels waar wij ons verder konden inschrijven. Boven de tafels hingen de desbetreffende aanduidingen en na de eerste 4 tafels waar de afkorting IZA bij stond dachten we even dat we bij een verkeerde tocht waren. Want de afkorting IZA zei ons niks. Later hoorden we van een medewandelaar, dat het om een ziektekostenverzekering ging. De IZA had wandelaars, die bij hen waren aangesloten, gratis startbewijzen gegeven. Maar de wandelaar van wie we dit hoorden vulde aan, dat hij zijn aangevraagde startbewijs niet had ontvangen.
Het was inmiddels 7.57 uur. Nog voordat we de juiste inschrijftafel hadden gevonden zei een medewerker dat je pas vanaf 8.00 uur kon inschrijven. Meteen daarna zei een bestuurslid van de FLAL, kom maar, dan schrijven we je wel in, want wat zijn nou 3 minuten.
We kregen een grote 8-hoekige startkaart waarop we privé gegevens en het startnummer konden vermelden. Ondergetekende had startnummer 401. Er waren tien vakjes op de startkaart waar we een controleknip in konden krijgen. We kregen er tijdens de wandeling echter maar 2. Deze hadden de vorm van een tulp en een hartje.
Twee leden van de werkgroep historische rondleiding Beetsterzwaag waren in klederdracht aanwezig om Beetsterzwaag te promoten. We kregen een mooie zwart-wit foto met op de achterkant internetadressen waarop uitgebreide informatie over Beetsterzwaag te vinden was.
Even na half negen werd het zo druk dat we naar buiten gingen. Hier stonden ook al talrijke wandelaars, die de warmte van binnen en de drukte ook niet meer prettig vonden. Tegen 9 uur kwamen de parkoersuitdelers van de 25 en 35 km naar buiten. Toen de man, die het 35 km parkoers uitdeelde werd bestormd, zei hij, denk er wel om dat ik 68 jaar ben. Hiermee hoopte hij dat de wandelaars wat voorzichtiger met hem zouden doen
De start van deze wandeling was vanuit ’t Trefpunt. Al na 20 meter sloegen we een bospad in. Door de Boslaan liepen we naar de Hoofdstraat. Het was zwaar bewolkt en daardoor was er nog te weinig licht om mooie foto’s te kunnen maken.
Door het park van de Tropische Kas werd Beetsterzwaag verlaten.

Jonkheer Jan Anne Lycklama à Nijeholt werd in 1835 eigenaar van het huis dan nu bekendstaat als het Lycklamahûs. Zowel achter als voor het huis werd een tuin aangelegd. Omdat de tuin aan de voorzijde vanuit het huis gezien aan de overkant van de hoofdstraat was gelegen, werd deze overtuin genoemd. In deze overtuin werd in 1869 de nu nog aanwezige lessenaarskas (druivenkas) en een bloemenkas gebouwd. Deze bloemenkas is enige malen vernieuwd en verbouwd tot oranjerie om in de winter vorstgevoelige planten te kunnen bewaren. In de twintiger jaren werd deze oranjerie vervangen door de kas die nu bekend staat als de Tropische Kas te Beetsterzwaag. Deze kas is ruim 80 jaar oud en bezit ook enkele planten van bijna dezelfde leeftijd. Daarnaast omvat deze kas een gevarieerde collectie tropische planten. Verder is er een uitgebreide verzameling kuipplanten, waaronder een aantal fraaie citrusbomen van ruim 70 jaar oud. Deze planten overwinteren nu in een oranjerie die in 1984 is gebouwd. In 2004 is een vierde kas aan het complex toegevoegd, waarin bezoekers ontvangen kunnen worden.

Verder dwaalden we door het Roekebosch. Daarna volgde een lus door bosgebied Bovenveld. Zo kwamen we na een uurtje lopen bij Olterterp. Hier was een parkoerswijziging. Het leek er niet op dat de officiële route versperd was. Maar om de bekendste plek van Olterterp rechts te laten liggen kon natuurlijk ook niet. Want er stond hier een alleraardigst kerkje uit de 15e eeuw. Het was de Sint Hippolytuskerk. Boven de ingang van de kerk hing een kleurrijk wapen. In de kerk, die opengesteld was, hingen talrijke muurversieringen. Heel opvallend was de zandloper, die op de preekstoel stond en voor alle kerkgangers duidelijk zichtbaar was tijdens een kerkdienst. De voorganger werd er dan aan herinnerd dat zijn preek niet te lang mocht duren. Ook een deel van de vloer was van kunstwerken voorzien. Buiten de kerk stonden oude grafstenen.

Middenin de bossen van Olterterp en toch vlakbij verschillende horecagelegenheden staat de Sint Hippolytuskerk van Olterterp. Aan zijn romantische ligging en fraaie interieur dankt de kerk ongetwijfeld zijn faam als ‘trouwkerk’ van Fryslân.
Elke zomer is er een expositie van beeldende kunst. Een groep vrijgemaakt gereformeerden die zich heeft losgemaakt van het landelijke kerkgenootschap houdt ’s zondags twee keer een dienst in de kerk. De gotische kerk heeft naast de toren en koorafsluiting trapgevels. De kansel met zandloper uit 1780 toont op de vijf kuippanelen afbeeldingen van de vier Evangelisten en Mozes met de Tien Geboden. Mozes draagt de wetstafels, Mattheus is er met de engel, Markus met een leeuw, Lukas met een os en Johannes met een adelaar. De familie van Boelens, sinds de 18e eeuw bewoners van het nabijgelegen Slot Boelens (tegenwoordig Huize Olterterp, hoofdkantoor van It Fryske Gea), schonk in 1744 500 gulden voor de bouw van de toren, waaraan een gedenksteen boven de ingang herinnert. Hun grote grafstenen en die van de aangetrouwde Lycklama à Nijeholts en de wapenborden zijn in de kerk opvallend aanwezig. Het Van Boelenswapen herkent u aan de eikeltjes en de vlasbloem, een herinnering aan het vlas dat hier verbouwd werd. Het kerkhof is omzoomd door oude beuken.
In 1520 woont er al een boer Boele in Olterterp. Langzaam maar zeker breiden zijn nazaten hun bezittingen uit en worden ze steeds deftiger door goede huwelijken te sluiten, erfenissen te vergaren en verstandige aankopen te doen. Zijn nazaat Mr. Ambrosius Ayso van Boelens heeft rond 1795 bijna heel Olterterp in bezit. Ambrosius brengt het tot bestuurder: president van de rechtbank in Heerenveen, Tweede Kamerlid en Grietman van Opsterland. Hij laat op de plek, waar ooit de voorganger van de Hyppolituskerk stond, een privé-begraafplaats voor zijn familie aanleggen, toen het begraven in de kerk verboden werd.

Even verderop werd Restaurant Het Witte Huis aan de Van Harinxmaweg bereikt. Hier was de rust voor alleen de 25 km lopers. Toen wij hier kwamen werd dat duidelijk gemaakt door informatie die op de asfaltweg met krijt was neer geschreven. Van achterop komers hoorden we, dat toen zij daar kwamen, samen met de 25 km lopers, niets meer van die informatie zagen en met de anderen wandelaars Het Witte Huis inliepen.
In de routebeschrijving van de 35 km stond weliswaar ook niet vermeld dat hier een rust was, maar de meeste wandelaars kijken daar niet op en als 25 en 35 km lopers door elkaar lopen dan gaat iedereen elkaar achterna. Bovendien was de parkoersbeschrijving in combinatie met de bepijling zeer slecht te volgen. Hoewel de routebeschrijving genummerd was, waren de pijlen niet genummerd. En als je de routebeschrijving alleen bij problemen hanteert, dan weet je niet waar je in de routebeschrijving zit.
We passeerden een bordje dat aangaf dat we nu over landgoed Olterterp Lauswolt liepen. In de bossen waren de parkoersen af en toe flink modderig. Daardoor werd de afstand, die we liepen, ook wat langer omdat we om die talrijke plassen heen moesten lopen. Eenmaal overkwam het ons dat de naastliggende sloot langs een bospad droger was dan het bospad. Aan de rand van de bossen zagen we verschillende keren Saksische boerderijen, zoals in buurtschap Heidehuizen. Op een splitsing liep een wandelaar uit het Veluwse Garderen een ander pad op. Hij keek nog achterom ten teken dat hij opzettelijk verkeerd liep. Later bleek dat hij naar het bosmeer het Witte Meer liep om daar een paar fraaie foto’s te maken.
Verder kwamen we langs een plek, dat bekend staat als het Zwarte Meer in het Hemrikkerveld. Wij hebben de plek niet precies kunnen vaststellen omdat we in dit gebied niet bekend zijn en omdat er in het Zwarte Meer geen water zit. Bij Hemrikkerhout staken we het Oud- of Koningsdiep over via het Hemrikkerpad
Langs de Hemrikkerscharren, een weilandengebied, liepen we verder naar boerderij Wildzangh.
Op 16,9 kilometer was de eerste grote rust in Hemrik. De afgelegde afstand hoorden we pas op de rust. Want op de routebeschrijving stonden helemaal geen afstanden vermeld. Alleen bovenaan het eerste blad stond dat het om het 35 km parkoers ging. Splitsingen waren trouwens erg onduidelijk aangegeven
Aan de rand van Hemrik kwamen we langs ’t Koetshuis. We vroegen ons af of Hemrik tot Beetsterzwaag wordt gerekend, want op 27 januari 2007 waren er formatiebesprekingen in ’t Koetshuis te Beetsterzwaag.
Buiten Hemrik kwamen we langs een oude machinefabriek. Er stond een oude machine met groot draaiwiel buiten die natuurlijk op de gevoelige plaat werd vastgelegd.
Bij Hemrikkerverlaat staken we de Opsterlandse Campagnonvaart over.

De Opsterlandse Compagnonsvaart is een kanaal tussen de Nieuwe Vaart bij Gorredijk en de Drentse Hoofdvaart bij Smilde en maakt deel uit van de Turfroute. De lengte van het kanaal is 34 kilometer en loopt langs de dorpen Appelscha, Oosterwolde, Donkerbroek, Wijnjeterpverlaat, Hemrikerverlaat, Lippenhuizen, Gorredijk en Terwispel.

Op het dak van een boerderij zat een heel mooie windvaan. Het stelde een jager voor. Een doodgeschoten haas hing aan een stok over zijn schouder. Ook een jachtgeweer en een jachthond waren duidelijk zichtbaar. Aan de vlaggenstok van een naastliggende boerderij wapperde een smalle en langwerpige Friese Vlag. Dit soort vlaggen zagen we bij talrijke boerderijen wapperen. Door de Wijken buurt, een gebied met weilanden en vaarten ten oosten van Jubbega, volgden wij enige wijken. Eerst was dat wijk 10. Later volgden we ook de wijken 5 en 4. Daarna liepen we door een bosgebied nabij Hoornsterzwaag.
Na een houten bruggetje liepen de meeste wandelaars bij punt 63 linksaf. De routebeschrijving gaf rechtdoor aan terwijl 2 pijlen met FLAL-opdruk naar links wezen. Zoals eerder al aangegeven kijken de meeste wandelaars alleen naar de pijlen. Toen we op 2 kort daarop volgende splitsingen geen pijlen zagen besloten we de routebeschrijving te raadplegen en stelden daarop vast waar we verkeerd waren gelopen. We liepen terug en volgden nu het pad na de brug rechtdoor. Bij een eerdere wijziging was aangegeven dat het om een parkoerswijziging ging, en dat stond nu niet vermeld. We liepen hierdoor nog door een fraai natuurgebiedje. Hierin lag nog een klein meertje dat iets overgelopen was op het pad.
In het centrum van Jubbega kwamen we langs het standbeeld van Paulus Jakje

Paulus Jakje (22 juli 1878 - 21 maart 1944)
'Paulus Jakje' werd op 22 juli 1878 te Jubbega geboren als zoon van Tjalke Blauw en Grietje Jonker. Paulus was eerst getrouwd met Willemke Jonker die al op 22-jarige leeftijd overleed. Hun zoontje Tjalke werd slechts twee jaar oud. Berendina Drent was zijn tweede vrouw; dit huwelijk werd in 1928 ontbonden. Daarna kwam Ietsje Blaauwbroek bij hem wonen. Zij had al een zoon uit haar huwelijk met Lubertus Blaauw. Samen kregen ze drie kinderen, die echter niet op naam van Paulus kwamen, omdat Ietsje niet gescheiden was.
Paulus was wel eens voor korte tijd arbeider, maar probeerde over het algemeen de kost te verdienen met harmonikaspelen. Hij kende zijn klanten wel en wist zijn repertoire daarop af te stemmen. Zo wisselden geestelijke liederen en straatdeuntjes elkaar af.
Op 15 november 1937 verhuisden ze naar Nieuwehorne en kwamen daar te wonen bij de oude ijsbaan. Hij overleed op 21 maart 1944 op 65-jarige leeftijd. Ietsje overleed in 1979.

We vroegen ons af of Paulus Jakje familie was van Kortjakje. Want wie kent niet onderstaand kinderlied van Kortjakje:

Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet
's Zondags gaat zij naar de kerk
Met een boek vol zilverwerk
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet

Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet
Midden in de week wil zij niet wassen
's Zondags strikt ze herendassen
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet


Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet
's Zondags als haar liefste komt
Is Kortjakje goed gezond
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar 's zondags niet

Hier in Jubbega was de tweede grote rust op 25 kilometer in café De Alde Sluis. Degene, die belast was met de controleknip was hier niet als zodanig herkenbaar. Normaal op FLAL-tochten doet de Rodekruismedewerker dat en zo ook hier. Maar wandelaars die nooit FLAL tochten hebben gelopen, en dat waren er deze dag heel wat, weten dat natuurlijk niet. We troffen hier nog een echtpaar die helemaal uit Dordrecht kwamen.
Buiten Jubbega kwamen we langs een fabriekje, waar skicabines werden gemaakt. We konden ons niet voorstellen, dat dit lonend kon zijn, omdat er lange transportkosten zijn. Want Nederland telt niet veel skibanen. Maar buiten stond een skicabine opgesteld. Over een fietspad langs de verkeersweg Leane liepen we naar buurtschap Vosseburen. Hier staken we de Opsterlandse Compagnonsvaart over.
Langs de Lippenhuizerverlaat kregen we uitzicht op de watertoren van Lippenhuizen.

De watertoren in Lippenhuizen werd gebouwd in 1932 door de I.W.G.L. en de Bredasche Beton Mij. De watertoren heeft een hoogte van 44,25 meter en heeft twee waterreservoirs van elk 300 m3. De inhoud is dezelfde als de inhoud van de watertoren van Harlingen. De toren heeft een tentdak van koper (door corrosie lichtgroen uitgeslagen) met acht zijden, gelijk aan de watertoren van Harlingen en de watertoren van Bolsward.

We volgden hier ook nog een traject van de Veen en Wouden ANWB auto route. Op de afbeelding van de routeborden viel de afbeelding van een klokkenstoel heel duidelijk op.
Over een lang betonfietspad moesten we op een viersprong linksaf. Bij de eerste twee viersprongen stonden helemaal geen pijlen. Dan ga je je toch al zorgen maken of je nog wel goed liep. Maar daarna stonden twee ondersteuningspijlen. Op de derde viersprong waren ook geen pijlen te bekennen. Pas bij de vierde viersprong konden we opgelucht adem halen. En dan te bedenken dat wandelen zo rustgevend moet zijn.
Wel moeten we aantekenen dat in de parkoersbeschrijving stond vermeld linksaf, Hemrikerpad. En in voorgaande situatie stond de straatnaam alleen vermeld als er ook daadwerkelijk een straatnaambordje zichtbaar was.
We passeerden tweemaal een fietsknooppunt waar informatie over de Lippenhuisterheide en Hemrik vermeld stond. We volgden ook nog een traject van het Opsterlân paad, een ANWB fietsroute. Een bordje "Opengesteld" was in een boom vergroeid.
Na een brug over het Koningsdiep moesten we een smal pad langs dit riviertje volgen. "Als we maar niet over het smalle pad langs het Koningsdiep lopen" hoorde we de gastvrouw van ons overnachtingadres bij het ontbijt zeggen. Want we waren de vorige dag al in het naburige Gorredijk neergestreken op een adresje van de Stichting Vrienden op de Fiets. Groot was onze verbazing toen we hoorden dat de gastheer en gastvrouw verwoedde FLAL-lers waren. We hadden nog niet eerder overnacht op een adres van de Stichting Vrienden op de Fiets waarbij de gastheer en gastvrouw verwoedde wandelaars waren.
Maar terugkomende op het smalle pad langs het Koningsdiep, er was op dit pad een plek waar een deel van onder water stond. En daar was nu een pad omheen gemaakt. Maar dat pad had nu ook onder water kunnen staan en er was geen ruimte voor nog een extra pad. Het viel allemaal wel mee. Het stond wel onder water, maar je kon er nog goed overheen komen.
Dit pad langs het Koningsdiep was een heel mooi, haast schilderachtig pad en we maakten hier verscheidene foto’s. Daarop werd een groot golfterrein bereikt met de naam Lauswold en door het Wallebos liepen we weer terug naar finish. Nadat we drie km voor het einde ons tempo iets hadden opgeschroefd om nog een uurbus naar Heerenveen te kunnen halen, zakte het tempo een km voor het einde weer in. Want we constateerden dat het niet meer haalbaar was. Na 7 uur en 20 minuten werd de finish bereikt.
Bij de afmelding vernamen we dat we geen medaille kregen, maar wel een strip, die op de 3,50 euro kostende medaille met lang lint bevestigd kon worden. We kregen een wandelboekje waar alleen de lustrumtochten in konden worden afgetekend. Ook de lustrumtocht van de RWV kon hierin worden afgetekend. Voor die tocht van de RWV kan alleen bij voorinschrijving worden deelgenomen en de voorinschrijving is al gesloten. Bij deze tocht wordt, over 3 dagen verdeeld, een tocht van 100 km en een tocht van 80 km georganiseerd. Wij zagen deze dag twee wandelvrienden uit Noord-Holland, waarvan één van hen deze RWV tocht en alle overige lustrumtochten van de KNBLO-NL wilde lopen.
Bij het afmelden kregen we ook nog het dagprogramma-informatieboekje. We vonden de uitreiking van dit programma boekje wel aan de late kant, want bijna alle activiteiten waren al geweest. En omdat de sluiting om 17 uur was, was men ook al druk bezig met het opruimen van spullen. Volgens de laatste informatie waren er ongeveer 1600 deelnemers. Er werden 5 afstanden georganiseerd. Naast de 25 en 35 km waren dat de afstanden van 5, 10 en 15 km. Een muziekgroep bij de finish speelde een voor ons heel bekend lied, namelijk Edelweis uit de film The Sound of Music.
We hadden nu drie kwartier de tijd voordat onze eerstvolgende bus ons huiswaarts kon vervoeren. We zagen verschillende wandelaars erwtensoep eten. Toen wij dat rond kwart voor vijf ook besloten te doen, bleek de caissière zoek te zijn. Want je kon de erwtensoep zelf opscheppen. We hadden er echter geen moeite mee om de 1,75 euro kostende erwtensoep dan maar gratis op te eten. De erwtensoep smaakte prima.
Rond 17.00 begaven we ons, in gezelschap van een wandelaarster uit Steenwijk, ons naar de bushalte. Tot Heerenveen reisden we samen. Het gesprek kwam onder andere op Euraudax uit. Omdat zij de afgelopen jaren wel eens had meegelopen op een Euraudax-tocht, had zij een brief ontvangen, waarin werd uitgelegd waarom Euraudax voor dit jaar al haar tochten had afgelast. We hadden trouwens de twee organisatoren van de 100 km Euraudaxtocht vanuit Haarlem op deze wandeltocht gezien. Ze hadden nu, noodgedwongen, meer tijd om andere tochten te lopen.
Verschillende wandelaars vroegen of Coos er ook bij was. Dit was niet het geval. Als geboren Hagenees had zij de voorkeur gegeven om bij RS80 de tocht vanuit Scheveningen te lopen. Toen wij ’s-avonds voor het slapen nog even op www.bpol.nl keken, konden we nog van de wandeltocht nagenieten. De webmaster van deze site is de "hof-fotograaf" van FLAL-tochten en hij had zijn foto’s al online staan.
De wit/rode markeringen, die we onderweg zagen, waren van het Zevenwoudenpad. Deze L.A.W. loopt van Lauwersoog naar Steenwijk en is in totaal 147 km lang.

Henri Floor

Klik