De Graaf van Zuylentocht met WS78.

Op zaterdag 5 januari 2008 organiseerde WS78 een wandeltocht van 40 kilometer vanuit Maarssenbroek.

De naam Maarssenbroek duidt op het moerassig karakter van het gebied. In 1514 telt de gemeente nog maar 9 huizen, maar tijdens de Franse overheersing wonen er al 19 gezinnen. Maarssenbroek wordt door de Fransen aan Maarssen toegevoegd, dit wordt na de overheersing weer terug gedraaid. In 1857 werd Maarssenbroek definitief bij Maarssen gevoegd. In 1972 werd begonnen aan een grootschalige nieuwbouwwijk, deze is uitgegroeid tot een wijk waar ruim 20.000 mensen wonen, dat is ongeveer de helft van de totale bevolking van de gemeente Maarssen.

De start was vanuit kerkgebouw De Ark. Vanuit ons NS-startstation dachten we lang van te voren lekker eens zonder over te hoeven stappen station Maarssen te kunnen bereiken. Een week van te voren bleek echter dat er werkzaamheden op ons traject waren en dat NS Maarssen niet per trein bereikbaar was. Maar daardoor kwamen we er wel achter dat we van NS Utrecht met bus 37 tot vlakbij de start konden komen.
Het leek bij de start weer op de gebruikelijke nieuwjaarsreceptie. Er werd flink gekust en de nodige handen werden geschut onder het zeggen van "de beste wensen voor het nieuwe jaar".
Een paar minuten voor negen begaven we ons op pad. Het had 's nachts flink geregend, getuige de talrijke grote plassen. Maar bij de start was het droog. Wel was het zwaar bewolkt en daardoor was er in het begin niet echt veel licht om mooie foto's te maken. We kwamen op een paar zand- annex modderpaden uit.
Van de brug over het Amsterdam-Rijnkanaal hadden we uitzicht op het druk bevaren kanaal. Na de brug over het Amsterdam-Rijnkanaal ging de brug over in de brug over de Vecht. Hier hadden we uitzicht op Maarssen.
Aan het eind van de brug was het kunstwerk "de oneindige trap". Dit was een trap naar boven. Maar bovenaan was geen platform waar je op kon staan. Omdat de trap ook vrij steil was, waren er maar weinig wandelaars die de trap beklommen. Het waren voornamelijk de fotografen onder de wandelaars die een mooi plaatje wilden schieten. Daar hoorden wij dit keer niet bij. Over een (andere) trap daalden we af naar de Vecht en volgden deze naar de verzorgingspost.
Op de verzorgingspost in buurtschap Oostwaard lieten we ons een bekertje erwtensoep met worst goed smaken.
Nog even volgden we de Vecht richting Oud Zuilen. Maar spoedig sloegen we af langs de Nedereindsevaart. Nu kregen we fraai uitzicht op 2 molens, namelijk de Westbroekse molen, een achtkante bovenkruier uit 1753 en de molen Buitenweg, een wipmolen uit 1830. We zagen hier een ooievaar en legde deze natuurlijk meteen op de gevoelige plaat vast. Ons pad liep verder langs polder Buitenweg. We kwamen langs de bijzondere begraafplaats Oud-Zuilen.

Begraafplaats Nederduitsche Hervormde Kerk en familiebegraafplaats Van Tuyll van Serooskerken
In 1781 was het de Zuilense kasteelheer W.R. van Tuyll van Serooskerken die als eerste in de provincie Utrecht een buitenbegraafplaats liet aanleggen. Een jaar later werd de eerste dode begraven.
De ingang van de begraafplaats bestaat uit een smeedijzeren hekwerk met twee gemetselde pijlers. De pijlers zijn voorzien van gedenkstenen met bovenop vazen waarop gevleugde zandlopers en doodshoofden zijn te zien. Sinds 1988 is de ingang een beschermd rijksmonument. In 1997 zijn de ingang en het hekwerk gerestaureerd.

Toen het dorp Oud-Zuilen nog een zelfstandige gemeente was, luidde de naam Zuilen. Op het grondgebied van deze gemeente werd aan de westzijde van de Vecht een nieuwe wijk gebouwd rond opkomende industrie. Dat deel van Zuilen werd Nieuw-Zuilen genoemd. Sinds deze wijk in 1954 bij de gemeente Utrecht werd gevoegd, wordt het oorspronkelijke dorp Oud-Zuilen genoemd en wordt met Zuilen de Utrechtse wijk bedoeld. Oud-Zuilen behoort tegenwoordig tot de gemeente Maarssen. Slot Zuylen ligt vlak tegen de grens met Utrecht.

Naast het voormalige stadhuis stond een witgekleurd huis met opvallende gele luiken. We passeerden een ophaalbrug. In Huize Swaenen-Vecht zat in de muurgevel een fraaie afbeelding van 2 zwanen. Voor restaurant Belle sloegen we af naar kasteel Zuylen, dat tegenwoordig een museum is. Bij dit indrukwekkende kasteel werden weer de nodige foto's door diverse wandelaars gemaakt.

Belle van Zuylen, Isabella van Tuyll, of Madame de Charrière?
De bekendste bewoonster van Slot Zuylen is Belle van Zuylen, een verlicht schrijfster uit de 18e eeuw. Zij heette voluit echter Isabella Agneta Elisabeth van Tuyll van Serooskerken. Omdat zij in het Frans schreef, ondertekende zij haar brieven meestal met Belle de Zuylen. Na haar huwelijk met de Zwitser Charles-Emmanuel de Charrière noemde zij zich Isabelle de Charrière. Onder die naam staat zij in de Franse literatuurgeschiedenis vermeld en is zij internationaal bekend geworden.
Grand restaurant Belle is een sfeervol en gezellig à la carte restaurant, gelegen aan rivier de Vecht in het rustieke plaatsje Oud Zuilen vlakbij Utrecht. Het restaurant is vernoemd naar Belle van Zuilen, de beroemde plaatsgenote die werd geboren op het aangrenzende Slot Zuilen.

In de 18de eeuw raakt de 'slangenmuur' in de mode. Bij Slot Zuylen hoort een 120 meter lange slangenmuur. Het is een van de best bewaarde exemplaren van Nederland. De muur ligt langs de toegangsweg en is vanuit vele kamers van het kasteel te bewonderen.
Een slangen- of slingermuur is een gebogen muur waartegen allerlei zuidvruchten zoals perziken, vijgen, abrikozen, maar ook leiperen kunnen groeien. Binnen de nissen heerst namelijk een microklimaat, waardoor ook ’s nachts de warmte nog blijft hangen. Bovendien is het ‘moeilijke’ fruit nog beschermd tegen de wind, waardoor het veel beter kan rijpen.
De toenmalige Heer van Zuilen, Diederik van Tuyll van Serooskerken, liet de muur in 1742 bouwen met stenen uit de eigen steenbakkerij. Door de ligging heeft de muur een opvallende en representatieve functie. In de loop van de 18de eeuw gaan buitenplaatseigenaren zich bezighouden met tuinieren: dit is een nieuwe trend. In de praktijk doen de tuinlieden het echte werk; de rijkelui pronken voornamelijk met hun tuin.

Door natuurgebied Zuylen werd koers gezet naar het voormalige fort De Klop. Van het voormalige fort zagen we niets bijzonders. Door boomgaard De Klop werd de Klopdijk bereikt. De Klopdijk volgden we geheel door de Utrechtse wijk Overvecht Noord, parallel aan een vaart. Wel verlieten we deze dijk even voor een rust op een zitbank in een nabijgelegen bushaltehokje. Want we hadden behoorlijke trek gekregen en ook het vochtgehalte moest op peil worden gebracht.

De Klopdijk ligt langs een heel oude wetering, die dateert uit de 12e of 13e eeuw. Hij maakt deel uit van een serie ontginningen die hier plaatsvonden vanaf de oeverwal van de Vecht. Toen in de jaren 1959-1966 de wijk Overvecht werd aangelegd, werd het hele gebied opgespoten met een twee meter dikke laag zand uit de Maarseveense Plassen. De Klopdijk bleef behouden, maar werd in later jaren wel geheel ingebouwd.

Fort de Gagel, dat dateert uit 1821, bestond in eerste instantie alleen uit aarden wallen met opstelplaatsen voor het geschut. In 1851 werd het versterkt met een ‘verdedigbaar wachthuis’ van 16 x 16 meter en muren van 1,5 meter dik. In 1880 werd het fort uitgebreid met een bomvrije kazerne. Tegenwoordig heeft het fort, dat nog in goede staat verkeert, de monumentenstatus gekregen. De eigenaar, gemeente Utrecht, verhuurt delen van het fort die nu worden gebruikt als muziekoefenruimte en atelier.

Daarna werd natuurreservaat De Gagel bereikt. Er stonden echter borden van Noorderpark, deelgebied Gagelbos en later ook deelgebied Gagelpolder. Vreemd genoeg stond voor het eerste deel, waar we alleen maar gras, water en elektriciteitsmasten zagen, het bord Gagelbos. Toen we bos naderden stond het bord Gagelpolder vermeld.

In het kader van de Landinrichting Noorderpark is rond 1995 ten noorden van Utrecht het Gagelbos aangelegd. Tien jaar later zijn de bossen en weiden voorzien van recreatieve verbindingen voor fietsers, wandelaars en ruiters. Het Noorderpark is totaal 5900 ha groot en bestaat grotendeels uit open venlandschap en een jong bos (met de toepasselijke naam ‘Babybos’). Het Gagelbos is eigendom van Staatsbosbeheer, dat het bos, de omliggende natuurgebieden en de wandelpaden beheert.

We moesten over een hekwerk klimmen. Bij het hekwerk stond het bordje Gagelpolder. Toen we daar een foto van wilden maken, lieten we achterop komende wandelaars voorbij gaan. Toen we dan een foto wilden maken moest één van de wandelaars, die ons had ingehaald zonodig plassen. We hadden geen zin om nog langer te wachten en we besloten de plasser ook maar op de foto te zetten. We konden hem later nog wel van de foto afhalen. Bij het klimmen over het hek was een wandelaar, die mij zonodig op de foto moest zetten en deze foto is nog best aardig gelukt. Kijk desgewenst bij de fotoreportage.
Aan het eind van het Noorderpark werd de Kooidijk bereikt. We kregen uitzicht op molen de Kraai en de grote kerk van Westbroek. Maar eerst staken we nog de Achttienhovense vaart over. Over de Burgemeester Huydecoperweg liepen we daarop naar Westbroek. Aan de rand van Westbroek (gemeente De Bilt) kregen we een beter zicht op molen De Kraai. We liepen hier ook over een trajekt van de Hollandse Waterliniefietsroute.
In het centrum van Westbroek was de grote rust in het dorpshuis. We besloten hier voorbij te lopen. Maar achteraf gezien hadden we dat beter niet kunnen doen. Voor het dorpshuis stond nog een viskraam, die door wandelaars druk werd bezocht.

Westbroek is een voormalige gemeente en klein dorp in de gemeente De Bilt. Het dorp is gelegen in een landelijk gebied ten noorden van de stad Utrecht en ten westen van Maartensdijk. Westbroek heeft ongeveer 1000 inwoners.
De lintbebouwing van Westbroek grenst aan de polders; Polder Achttienhoven, Kerkeindse Polder en Polder Westbroek in het noorden, en Polder de Kooi en natuurreservaat de Molenpolder in het zuiden. Het uiterste oosten van Westbroek is de voormalige woonplaats Achttienhoven en iets verder richting Maartensdijk bevindt zich de kleine woonplaats Achterwetering.
Westbroek kent een beschermd dorpsgezicht. De kerk dateert uit 1467. In 1481 vochten de legers van Utrecht en Holland hier in de Slag bij Westbroek.
De Slag bij Westbroek vond plaats op 26 december 1481 tussen de legers van het prinselijke bisschopdom van Utrecht en de Staten van Holland en was één van de laatste schermutselingen die bekend staan als de Hoekse en Kabeljauwse twisten. De strijd was in Holland al in het voordeel van de Bourgondiërs beslecht, maar het was van belang dat de Utrechtse bisschop David van Bourgondië ook de macht kreeg over de stad Utrecht zelf.
Op 26 december 1481 stuurde David een Hollands leger van zo'n 4 tot 5.000 man richting Utrecht. Onderweg werd Westbroek aangevallen, platgebrand en geplunderd. Alle inwoners werden vermoord met uitzondering van de kraamvrouwen. In Utrecht werd de noodklok geluid toen het nieuws bekend werd. Een menigte burgers en ridders trok naar het dorp om wraak te nemen op de Hollanders. Er werd gezegd dat wie het hardst liep, zichzelf het dapperst vond.
Bij het zien van de overmacht vluchten de Utrechters echter weer terug. Volgens een getuige: "Toen de Hollanders dat zagen zetten ze de achtervolging in. Tot aan Schulpwijk (Zuilen) werden er Utrechters doodgeslagen. Burgers, kinderen, huursoldaten en plattelanders." Zelfs voor die tijd was dit een uiterst gewelddadige strijd geweest, waarbij onder de Utrechters ongeveer 1500 slachtoffers te betreuren waren.

Na de grote rust kwamen we voorbij de grote kerk van Westbroek. Voor zo’n kleine plaats was dit een indrukwekkende grote kerk. Langs de Kerkweg, die we nu volgden stonden talrijke zeer fraai boerderijen. Voor één van die boerderijen stond een bank waarop drie apen zaten. Ze hadden kleren aan en hadden hele speciale gezichtuitdrukkingen. We verlieten Westbroek over het Bert Bospad.

Bert Bos (1946-1996) wilde in zijn functie van boswachter zoveel mogelijk mensen laten genieten van de natuur. Zijn aanstekelijk enthousiasme deed Staatsbosbeheer besluiten om het 5 km lange pad dat door zijn gebied loopt, naar hem te vernoemen. Het Bert Bospad voert dwars door de Westbroekse Zodden dat bestaat uit veenland, rietvelden, moerasbos en petgaten: lange en brede sloten waaruit vroeger turf gebaggerd werd.

Trilveen is een bodemsoort die zich ontwikkelt. De vegatie van het water zorgt ervoor dat het proces van verlanding in werking treedt. Langzaam maar zeker gaat het water in veengebieden over van water naar land. Trilveen kan niet overal ontstaan, voor het ontstaan van tril is de aanvoer van voedselarm (oligotroof) en kalkrijk water nodig. Verzuring van het milieu werkt het ontstaan van trilvenen tegen.Trilveen kenmerkt zich door een specifieke plantengroei bestaande uit o.a. groenknolorchis, veenmosorchis, schorpioenmos en draadzegge
- Verlanden is een proces waarbij moerassen, wetlands, plassen of ondiepe meren langs natuurlijke weg in land veranderen. Dit proces kan tientallen tot honderden jaren duren.
- Een ecosysteem of bodem die oligotroof is bevat weinig voedingsstoffen maar heeft een grotere variëteit aan planten en automatisch ook aan dieren.
- De groenknolorchis is een inheemse orchidee van het geslacht Liparis. Het is een typische plant van jonge duingebieden.
- Veenmosorchis is een meerjarige plant, die behoort tot de Orchideeënfamilie en staat op de Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en zeer sterk afgenomen.
- De draadzegge is een vaste plant uit de cypergrassenfamilie. De plant komt van nature voor op het Noordelijk halfrond. De plant staat ook op de Nederlandse Rode Lijst van planten als vrij zeldzaam en matig afgenomen.

We zetten koers naar het Tienhoven kanaal. Maar halverwege hier naar toe werden we overvallen door een regenbui. Snel stopten we het fototoestel in onze rugzak. En het fototoestel kwam er die dag niet meer uit. Maar dat kwam niet alleen door de regen.
De regenkleding werd aangetrokken. Bij het Tienhoven kanaal aangekomen volgden we eerst een asfaltweg langs het kanaal dat later overging in een pad met gedeeltelijke betonverharding.
Bij molen De Trouwe Wachter in Tienhoven aangekomen regende het nog steeds, zij het niet meer zo hard. In het centrum van Tienhoven liepen we maar 50 meter door de hoofdstraat om het plaatsje vervolgens weer te verlaten.
Over de onverharde Meeuwenseweg liepen we nu naar boerderij Zeldenrust. Hier was de koffiepost. Bij het betreden van het boerenerf zagen we een vrij plekje op een bankje en we besloten meteen daar te gaan zitten. Het overslaan van de grote rust had ons toch behoorlijk opgebroken. We troffen hier twee provinciegenoten die ons een speculaaspop aanboden. Voor Coos hadden ze ook een speculaaspop, maar deze wilden ze liever persoonlijk overhandigen. Toen het te lang voor hen duurde, voordat Coos kwam, werd de speculaaspop alsnog aan mij gegeven, die ik even later, toen Coos arriveerde aan haar gaf.
Het lopen ging deze dag met Coos niet zo lekker. Ze had problemen met haar wandelschoenen. Een wandelaar naast ons, die niet van opgeven wist, had het heel erg moeilijk. Hij had oogproblemen en zag de dingen niet scherp. Hij werd gelukkig begeleid door twee wandelaars. Een andere wandelaar viel hier uit.
Na de koffiepost liepen we verder door de Bethune polder. Daarbij kwamen we op korte afstand langs het voormalige fort Maarsseveen. Vervolgens werd koers gezet naar de Maarsseveense plassen. Maar voor de Grote plas sloegen we af. Wel liepen we nog om de Kleine Plas heen.

Het recreatiegebied De Maarsseveense Plassen bestaat uit een ongeveer 2000 x 500 meter rechthoekige recreatieplas welke is ontstaan door zandwinning in de 60er jaren, dit ten behoeve van de aanleg van de Utrechtse wijk "Overvecht". Het zeer schone water is op sommige plekken tot 30 meter diep en er zijn dan ook een paar duikclubs actief. Daarnaast zijn er uitgebreide recreatieve voorzieningen en op mooie zomerdagen trekt het recreatiecentrum dan ook vele duizenden bezoekers. Er zijn twee stranden waaronder een afgescheiden naaktstrand.

Daarna liepen we nog naar het centrum van Maarssen. Langs de Vecht stonden talrijke fraaie huizen. Vlak voor een ophaalbrug vroegen we aan een dame of de grote kerk, die we zagen, de Nederlands Hervormde Kerk was. Ze zei dat dit de Rooms Katholieke kerk was. Ze wist dat zo goed omdat ze al 40 jaar in het koor van die kerk zingt. We waren naar de Nederlands Hervormde kerk geïnteresseerd, omdat we wisten dat op de naastliggende begraafplaats een oma en twee ooms van ons begraven liggen. Het is dit jaar precies 100 jaar geleden dat mijn vader op een boerderij te Maarssen is geboren.
Na de klapbrug over de Vecht volgden we deze rivier aan de andere zijde verder. Verderop sloegen we af en kwamen nog langs de oude ridderhofstad Bolestein. Voor het grote statige huis stond een grote kerstboom met verlichting, die het zicht op een groot deel van het huis ontnam.
We staken nog het Amsterdam-Rijn kanaal over en na 8 uur wandelen werd op 40,9 km de finish bereikt. Het IVV nummer was 16862.

Een WS78 wandelaar is in opspraak geraakt.
Het gebeuren rondom Euraudax Nederland is ook op deze WS78 tocht het gesprek van de dag. Euraudax Nederland heeft alle 48 tochten voor 2008 geannuleerd. Dit omdat de tochten niet meer gehomologeerd kunnen worden. Met homologeren wordt hier bedoeld dat de deelnemers aan Euraudax tochten in Nederland niet meer bevestigd kunnen worden bij de Audax hoofd-organisatie in Parijs. Want de meeste Euraudax wandelaars lopen voor een zilveren schelp (1000 km in Euraudax tochten van 25 of 50 km) of een bronzen, zilveren- of een gouden adelaar. Wat gelopen moet worden voor respectievelijk de bronzen-, zilveren- en gouden arend staat in nevenstaand staatje vermeld. Er is in Nederland een nieuwe organisatie opgericht die het alleenrecht heeft gekregen om Euraudax tochten te mogen homologeren. En aan het hoofd van deze nieuwe organisatie staat een man die in september 2007 op de algemene jaarvergadering van WS78 nog werd gehuldigd voor zijn 25 jarig lidmaatschap. De reglementen van de nieuwe organisatie zijn zodanig belabberd, dat niemand met die nieuwe organisatie wil samenwerken. Inmiddels is ook bekend geworden dat de betreffende wandelaar niet welkom is op alle Belgische Euraudax-tochten. Meer en uitgebreide informatie treft u aan op www.wimfreriks.info en www.euraudax.nl.
We willien de organisatie weer hartelijk danken voor deze tocht.

Henri Floor & Coos Verburg

Klik