Terug naar wandellinks Terug naar de alternatieve homepage van de FLAL FLAL wandeltocht vanuit Vlagtwedde op 6 november 2004


datum 6 novemberber 2004 plaats Vlagtwedde
provincie Groningen gemeente Vlagtwedde
afstanden 25, 40 en 50 km naam wandeltocht Eemslandermeer- wandeltocht
starttijd 9.00 uur postcode start: 9541 CK
startadres Partycentrum Rendering, Schoolstraat 8
openbaar vervoer niet bereikbaar voor 9.00 uur met het openbaar vervoer
route historie omgeving nabeschouwing verslag
N.B. De 40 en 50 km gaan over Duits grondgebied; neem je paspoort mee!
naar de top van deze pagina















Eemslandermeer-wandeltocht met als start Vlagtwedde.

De gemeente Vlagtwedde ligt in het lommerrijke Westerwolde, een schitterend coulissenlandschap op een zandrug, ingekapseld tussen de Drentse Hondsrug en het aanpalend Emsland.
Hier vindt u een variatie aan natuurschoon, afgewisseld met oude nederzettingen zoals Bourtange.
Het gebied is uitermate geschikt voor mensen die weten te genieten van rust, ruimte, cultuur en natuur, dit alles vindt de wandelaar hier in ruime mate inde boswachterij Westerwolde, het bosgebied Forst Arenberg (Duitsland), het meander-landschap langs de Ruiten A, de vesting Bourtange en voor 40 en 50 km wandelaars in het aangrenzende Duitse Emsland waar de wandeling door mooie natuurgebieden gaat.
De rustplaats voor de 25 en 40 km wandelaars is te Bourtange in café/restaurant 'S Landshuys.
De rustplaats voor de 50 km wandelaars is te Bourtange in het café 't Oal Kroegje.
naar de top van deze pagina





























naar de top van deze pagina
Vlagtwedde wordt wel "het hart van Westerwolde" genoemd. Het is een riant dorp gelegen op een kruispunt van wegen temidden van natuurschoon van grote verscheidenheid met kilometerslange fietspaden.
Vlagtwedde lag in het begin van deze eeuw in het grootste hoogveenmoeras van Europa; het Bourtanger Veen. Slechts enkele hoge zandruggen of -tangen in dit moeras waren geschikt voor bewoning. De gezamenlijke zandruggen van het zuidelijke Westerkwartier en de noordelijke uitloper van de Hondsrug vormen vandaag de dag de basis voor het dorp Vlagtwedde en een aantal andere dorpen. Deze zandrug behoorde tot een van de eerste bewoonde streken in de provincie Groningen.
In Vlagtwedde staat een oude kerk van monumentale waarde. De langgerekte Hervormde kerk met een schip uit mogelijk de 13e eeuw en een koor uit de 16e eeuw, wordt overdekt door een kruisribgewelf. Het centrum van Vlagtwedde krijgt hierdoor een unieke sfeer.

Elk jaar op 31 oktober is het Halloween. Op die dag verkleden kinderen zich als een heks, spook, vampier of ander griezelig wezen om de huizen langs te gaan en om snoep te vragen. De meeste huizen zijn versierd met uitgeholde pompoenen, waarin een kaars brandt.

De historie van de vesting Bourtange
De vesting Bourtange is ontstaan tijdens de tachtigjarige bevrijdingsoorlog (1568 - 1648) tegen de Spaanse overheersing. Door het moeras van Westerwolde en het Emsland liep een zandrug of tange waarover een
zandweg liep die de stad Groningen via Winschoten en Wedde met Lingen en Westfalen verbond en het koninkrijk Hannover.
Via deze zandweg konden de bezetters van de Nederlanden, de ommuurde stad Groningen als hoofdstad van Stad en Ommelanden bevoorraden en van versterkingen voorzien.
Prins Willem van Oranje-Nassau gaf de opdracht op deze tange in het moeras een vijfhoekige vesting aan te leggen en zo de stad Groningen geïsoleerd in de Nederlanden zou komen te liggen.
Zijn neef Willem- Lodewijk van Nassau, de stadhouder van Friesland, liet de vijfhoekige bastionvesting geheel uitbouwen en versterken. Het werk werd voltooid in 1593.
Het omliggende moeras zorgde voor een natuurlijke beveiliging, maar doordat in latere tijden de moerassen steeds droger kwamen te liggen, werd er aan de oostzijde een grote waterpartij aangelegd, het zogenaamde inundatiegebied.
De stad Groningen gaf zich op23 juli 1594 gewonnen en ontdeed zich van de Spaanse troepen en hun bevelvoerende stadhouder Graaf Van den Berg. Vanaf die tijd fungeerde de vesting Bourtange als onderdeel van de grensverdediging van de REPUBLIEK DER ZEVEN VERENIGDE NEDERLANDEN, waarvan de deelstaat Stad en Ommelanden deel van uitmaakten. Tijdens de inval van Bisschop Bernhard van Galen, bijgenaamd Bommen Berend in 1672 vervulde de vesting een sleutelrol in de verdediging van Noord-Nederland. Kapitein Prott gaf leiding over het garnizoen en de verdediging van de vesting. De Bisschop probeerde met 200 000 goudstukken (nu ettelijke miljoenen guldens) kapitein Prott om te kopen en de vesting aan de Bisschop over te dragen. De kapitein was echter niet om te kopen en beloofde de Bisschop als hij het waagde de vesting aan te vallen 200 000 kanonskogels. Bourtange is dan ook nooit door oorlogsgeweld gevallen, terwijl dat met naburige vestingen wel het geval was.
Alleen ten tijde van de Franse bezetting van 1795 - 1812 marcheerden Napoleons troepen wel zonder slag of stoot de vesting binnen, uiteraard had dit te maken met algehele overgave van geheel Nederland.
In 1851 werd de ooit zo belangrijke en omvangrijke vesting vanwege de moderne oorlogsvoering en technieken geheel overbodig en werd als zodanig opgeheven. Het garnizoen werd ingekrompen en verdween uiteindelijk geheel.
Bourtange werd een agrarisch dorp, mede door de afgraving van het veen en het ontginnen van de vrijkomende dalgronden. De schansen verdwenen geleidelijk door verval en afgraving waardoor tevens door de vrijkomende grond de grachten gedempt werden. Alleen aan de westzijde bleef een deel van de buitengracht bestaan. De bebouwing binnen het vijfhoekige bastion veranderde ook grotendeels, uitgezonderd de meeste gebouwen rondom het Marktplein, de kerk en de synagoge.
Vanaf de jaren 1960 werd mede door de Gemeente Vlagtwedde besloten de vesting geheel te restaureren en in de oorspronkelijke staat van 1742 terug te brengen. Uitgezonderd de brede waterpartij aan de oostzijde is momenteel alles weer in de oude staat gebracht.
In de verschillende barakken waar vroeger de soldaten gehuisvest waren bevinden zich nu woonhuizen en musea met tentoonstellingen over de vesting. Het kruitmagazijn waar ooit 45 000 pond kruit kon worden opgeslagen worden nu informatieve diaseries over Bourtange vertoond. Ook de synagoge (sjoel) is geheel inwendig in oude staat teruggebracht, met de heilige Arke (waar ooit de thorahrollen lagen), spreekgestoelte en de biemah waar de thorahrol op zingende wijze uit werd voorgelezen. Om de biemah de banken voor de mannen en de galerij voor de kinderen en vrouwen.

Info VVV Bourtange/bewerking L. Everts

Bourtange tegenwoordig
De gebouwen die vroeger dienst deden als onderkomen voor de officieren en hun soldaten zijn nu in gebruik voor een ander doel. Als museum, hotelaccommodatie, restaurant of winkel. Naast deze gebouwen vindt u in de vesting nog tal van andere interessante bezienswaardigheden uit vroegere eeuwen. Hieronder vindt u een opsomming.

Informatiecentrum

Het informatiecentrum staat bij de grote parkeerplaats aan de westzijde van de vesting. U kunt het niet missen als u vanaf de parkeerplaats de vesting binnenwandelt. In het gebouw vindt u alle belangrijke informatie die u nodig hebt voor een bezoek aan de vesting.

U kunt in het informatiecentrum terecht voor: Entreekaarten voor de vier musea in de vesting, Groepsbezoeken in en om Vesting Bourtange, Inchecken/reserveren voor de Vestinglogementen, Regionale informatie zoals fiets- en wandelroutes, Rolstoeluitleen, Toiletten, Rabobank (geld opnemen) en postkantoor. Het informatiecentrum is op werkdagen geopend van 9.00 uur tot 17.00 uur en op zaterdagen en zondagen in het zomerseizoen van 11.00 uur tot 17.00 uur.

Musea

Museum 'De Barakken'
Ooit boden de barakken onderdak aan de in Bourtange gelegerde soldaten. Hoe dat moet zijn geweest kunt u zien in één van de barakken die is ingericht als soldatenverblijf anno 1742. Bovendien vindt u hier het museum voor Bourtanger vestingvondsten. Allerlei oude gebruiksvoorwerpen die bij de reconstructie van de vesting werden gevonden, hebben een plaats gekregen in dit bijzondere museum.

Filmzaal 'De Poort'
In Filmzaal de poort kunt u een dia-serie over de geschiedenis en reconstructie van de vesting bijwonen. Tevens is er een schaalmodel van de vesting waarbij u Bourtange in vogelvlucht kunt bekijken.

Kapiteinswoning
Een van de meest pittoreske panden van de vesting is de kapiteinswoning. Deze in 1661 gebouwde officierswoning vormt thans de helft van het vroegere "Capiteynslogement", naast het convooimeestershuis. In de woning vindt u nog de oorspronkelijke 17e eeuwse schouw en plavuizen vloeren. In het gerestaureerde deel is een fraaie stijlkamer ingericht. De voormalige keuken is ingericht als permanente expositieruimte. De kapiteinswoning biedt een getrouw beeld van het leven in de vroegere vesting.

Synagoge
In de Batterijenstraat vindt u de synagoge. Het gebouw dateert uit 1842 en deed tot de tweede wereldoorlog dienst als gebedshuis voor de in Bourtanger woonachtige joden. Alle Joodse inwoners van Bourtange werden tijdens de oorlog gedeporteerd. Slechts twee van hen keerde terug. Het stijlvol gerestaureerde gebouw is de enige goedbewaard gebleven synagoge langs de Nederlands-Duitse grens. Het is nu ingericht als synagogaal museum. U vindt er ondermeer oude voorwerpen en foto's.

Vestinglogementen

In de voormalige soldatenbarakken en het koetshuis in het centrum van Vesting Bourtange zijn twaalf comfortabele hotelkamers gerealiseerd. U waant zich drie eeuwen terug in de tijd, en u kunt de sfeer en de romantiek laten herleven. Mooie fiets- en wandelpaden staan borg voor een aangenaam verblijf in dit mooie stukje Nederland. Klik bovenaan deze pagina op Vestinglogementen voor uitgebreide informatie.

Winkels

't Convooimeestershuis
Begin zeventiende eeuw was dit het huis van de proviand- en convooimeester van de vesting. Thans is er een souvenirwinkel met een groot assortiment geschenkartikelen gevestigd.

De Commanderie
In de voormalige Commandantswoning aan het Marktplein is tegenwoordig een nostalgische snoepwinkel gevestigd met een uitgebreid assortiment Oud Hollandse snoep.

Klokkenmakerij Arie Klarenbeek
In het voormalige Majoorslogement vindt u vandaag de dag klokkenmakerij A. Klarenbeek (gediplomeerd uurwerkmaker). Alle klokken worden verkocht met 2 jaar garantie en afgeleverd in overleg. Geopend dinsdag t/m zaterdag van 13.00-17.00 uur en na telefonische afspraak. In het uit 1647 daterende Majoorslogement kunt u terecht voor onder meer de restauratie van antieke klokken. Zoekt u een bijzondere klok? Bij Klarenbeek vindt u een grote collectie antieke klokken, waaronder staart- en stoelklokken, staande klokken, lantaarnklokken, comtoises, regulateurs en appelklokken.

't Lutje Winkeltje
In het voormalige brugwachtershuis vindt u de 'supermarkt' van de vesting. Een kleine winkel met een breed assortiment aan levensmiddelen. Tevens verkoop van bloemzaden.

Jaap Speelman Fotografie
Fotograaf Jaap Speelman woont en werkt in het voormalige Meestershuis aan het Marktplein. Voor fotoreportages bent u bij hem aan het goede adres. In de winkel kunt u terecht voor bijvoorbeeld uw fotorolletjes.

Kinderboerderij "De Sikkepit"
In vroeger tijden was dit pand op het kroonwerk van de vesting 'Het Pesthuys' (onderkomen voor zieke soldaten). Vandaag de dag heeft het een totaal andere functie als Kinderboerderij met boerderijwinkel, Expositieruimte en Kanoverhuur. De Sikkepit is dagelijks geopend van 1 april tot 1 november. Het veelzijdige bedrijf De Sikkepit heeft voor elk wat wils. In de boerderijwinkel kunt u diverse, veelal zelfgemaakte producten kopen, bijvoorbeeld verschillende soorten boerenkaas. De voormalige hooizolder van de boerderij is ingericht als expositieruimte voor kunstnijverheid. Bij de kinderboerderij is een fraaie dierenweide en zijn allerlei speelattributen voor kinderen geplaatst. Even uitblazen? Binnen en buiten is voldoende zitgelegenheid. Wie de vesting eens van een andere kant wil bekijken kan bij De Sikkepit terecht om kano’s te huren of een rondvaart maken met een punter voor een leuke tocht door de vestinggrachten.

Kaarsenmakerij "De Sellinghoeve"
In een voormalig soldatenbarrak vindt u kaarsenmakerij De Sellinghoeve. Een bezoek aan de kaarsenmakerij is beslist de moeite waard. U kunt er kaarsen in allerlei maten en kleuren kopen. U kunt ook zelf aan de slag gaan om een kaars in uw favoriete kleur te maken. Kom eens langs. De Sellinghoeve ziet u graag als gast. Op afspraak worden demonstraties gegeven.

Restaurants

's Lands Huys
In vroeger eeuwen was ’s Lands Huys het administratief hart van de vesting en tevens een comfortabel logement voor doortrekkende officieren. Het geheel gereconstrueerde pand is nu ingericht als gezellig café-restaurant en biedt o.a. uitstekende mogelijkheden voor het ontvangen van gezelschappen tot circa 150 personen.

't Oal Kroegie
Aan het Marktplein vindt u een sfeervol café waar u op uw gemak een kopje koffie of thee kunt drinken. Ook voor de lunch of een drankje bent u van harte welkom in ’t Oal Kroegie. Voor kleine partijen is er een aparte ruimte.

Bezienswaardigheden

In Vesting Bourtange is ontzettend veel te zien. Denk bijvoorbeeld aan de verschillende officiershuizen (Majoorswoning, Kapiteinswoning, Commanderie, Meesterswoning, Convooimeesterswoning) de Pastoorswoning, de soldatenbarakken, de kanonnen, de twee toegangspoorten, de secreten (toiletten van vroeger), de bastions, de bruggen, de grachten, de wallen, de wachthokjes, het schilderachtige Marktplein, de kerk, de turfschuur, de rosmolen, de standerdmolen, de synagoge, de kruithuizen, de voormalige smederij, de brugwachtershuizen, enzovoort. Hieronder zijn een aantal van deze bezienswaardigheden uitgelicht.

Standerdmolen
Ooit beschikte Bourtange over een standerd koren- en pelmolen. Deze kleine houten windmolen stond op het Molenbastion, maar verloor met het vertrek van de soldaten zijn functie. De molen werd in 1832 verkocht en verplaatst naar het gehucht Ter Haar, waar hij nog steeds te bewonderen is. Sinds 1980 staat een nauwkeurige kopie van deze vroeg-zeventiende-eeuwse molen op de gereconstrueerde wal in Bourtange, waarmee de vesting ‘zijn’ molen terug heeft. Het origineel is het enige overgebleven exemplaar in Noord-Nederland.

Protestantse kerk
De eerste Protestantse kerk werd gebouwd in 1607 en stond in Bourtange. Dit kerkje werd in 1869 afgebroken en vervangen door het huidige gebouw, dat inmiddels ook al ruim 130 jaar oud is. In deze kerk is nog een credobord, in de vorm van een drieluik, uit 1607 te zien.

Houten Paard
Voor het Majoorslogement staat de reconstructie van het houten paard. Een martelwerktuig uit vroeger tijden. De gestrafden werden op het paard geplaatst, waarna gewichten aan hun voeten werden bevestigd. Gereconstrueerd in 1988.

Het Marktplein
In het midden van de vesting vindt u het Marktplein. Alle straatjes komen uit op dit plein. Het eeuwenoude plein wordt volledig omgeven door 16, 350 jaar oude, lindebomen. De belangrijkste huizen (officiershuizen) zijn gevestigd op het Marktplein. In de ring daarbuiten zijn de barakken van de soldaten gesitueerd. Klik hier om een virtueel rondje te lopen op het marktplein!

Het nieuwe kruithuis
Dit sobere gebouw diende vroeger als opslagruimte voor kruit. Er kon maar liefst 45.000 pond van dit explosieve goedje worden opgeslagen! Tegenwoordig is het Kruithuis als trouwzaal in gebruik. Klik voor meer informatie op 'Trouwen', bovenaan de pagina.

Rosmolen
In een geheel gereconstrueerd gebouw staat een originele rosmolen ‘klaar voor gebruik’. De molensteen wordt in beweging gebracht door een paard (ros). Door het spoorwiel ontstaat de uiteindelijke draaisnelheid van de molensteen. Het gebouw en de naastgelegen molen op de vestingwal worden regelmatig voor het publiek opengesteld.

Secreten
In de vesting staan drie 'secreten'. De kleine houten gebouwtjes, die boven het water stonden, werden gebruikt als toilet voor de soldaten. De officiers hadden een eigen toilet in of bij het huis aan het Marktplein. Bij opgravingen onder de secreten zijn veel archeologische vondsten gedaan. Blijkbaar was dit een geliefde plaats om rommel weg te gooien. Deze vondsten zijn te bezichtigen in museum 'de Barakken'.
bron: www.bourtange.nl

De Geschiedenis van de bedevaartsplaats Heede

Het was 1 november 1937, feest van Allerheiligen. Gelovigen van de gemeente Heede bidden in de 500 jaar
oude parochiekerk "St Petrus in Ketten "de TO TIES QUOTIES AFLAAT van de overlevenden. Onder de biddende Gelovigen zijn ook schoolkinderen, zoals de elfjaar oude Grete Ganseforth. Tussen de gebeden door heeft zij even de kerk verlaten en ziet op afstand van circa 30 meter op het kerkhof een Lichtglans en kort daarop een stralende gedaante. Deze bevindt zich ongeveer 1 meter boven de aarde tussen twee levensbomen..Toen het licht en de gedaante weer verdwenen waren, fluisterde Grete haar zuster Maria toe "Daar stond geloof ik moeder Gods! "Maria zegt direct. "Ben je gek ? Je kunt moeder Gods immers niet zien. De mensen zullen ons uit lachen Dan gaan beiden weer terug in de kerk om te bidden. Uit de kerk gekomen gaan ze met enige meisjes weer naar de plek en zo zien vier kinderen de verschijning opnieuw. Ze komen dichterbij en met gevouwen handen gaan ze naar de gedaante, die op haar beurt de kinderen vriendelijk aankijkt. Ze zijn er van overtuigd de moeder Gods te zien. Ze is gekleed in een wit gewaad, dat tot op de lichtblauwe wolk, waarop zij staat, hangt. Vanaf haar hoofd valt een lange witte sluier, die haar linkerarm bedekt, waarop zij het kindje Jezus draagt.
Dezelfde vier kinderen zien de heilige maagd ook de volgende dagen tot 13 november 1937. Alleen op 2 november (Allerzielen) zien zij de verschijning zonder het kindje Jezus.
Op die dag staat Maria voor hen met gevouwen handen. Later op witte donderdag in 1938, ziet Grete Ganseforth het verschijningsbeeld nog eens. Door dit gebeuren kwam er in die streek en wijde omgeving een vreugde volle opwinding onder de mensen.Maar ook de nazi `s hoorden daarvan. De 4 kinderen werden herhaaldelijk door het toenmalig gezag verhoord. Het hinderde hen namelijk dat duizenden gelovigen naar Heede gingen om te bidden. In de nacht van 13 op 14 november 1937 werden de ouderlijke woningen
Omsingeld door soldaten en om 6 uur s `morgens werden de kinderen meegenomen voor verhoor naar Osnabruck. Vandaar gingen ze eerst naar het ziekenhuis, maar men kon niets met hen beginnen en werden daarom overgeplaatst naar het politiebureau. Drie uur later werden ze naar Gottingen getransporteerd, waar ze tegen tien uur s `avonds moe en hongerig in een zenuwinrichting werden afgeleverd. Hier werden ze diezelfde avond nog eens aan een verhoor onderworpen. Uiteindelijk waren ze het gevraag zat en gaven geen antwoord meer.
Maar één ding lieten ze niet uit het hoofd praten: WIJ HEBBEN MOEDER GODS GEZIEN!!!"
Het thuisfront werd onrustig en maakten bezwaar tegen de vasthouding van de kinderen. De kerkelijke overheid kreeg ze toen onder een borg vrij, maar zij mochten niet in Heede komen.
Daar werden toen dubbele wachtposten (militairen) uitgezet, maar via sluiproutes wisten de kinderen er `s nachts toch weer te komen.
Op 3 november 1940 zagen de kinderen Maria voor het laatst en sprak "Nu lieve kinderen geef ter afscheid de zegen, blijf Godvruchtig en braaf"
Door al deze gebeurtenissen heeft Heede een bepaalde sfeer en hebben veel gelovigen de kerk weer gevonden.
Eens per maand wordt hier een avond en nachtdienst gehouden, en beide kerken zijn dan overladen vol, waarna tevens een rondgang over het verlichte kerkhof wordt gemaakt en de kruisroute wordt gelopen.
In de open overdekte Maria kapel' of de herbouwde kapel `Zur Koningin der Armen Seelen `(de oorspronkelijke kapel is door brand verwoest) kan ieder die dat wil kaarsen aansteken, voor zieke of eenzame of overledene, zomaar een stil moment of ter herinnering aan een bepaalde gebeurtenis, om vervolgens in stilte te gaan zitten mediteren of bidden.

Uit het boek:
Maria in Heede, geschiedenis en ontwikkeling"
samenvatting dhr. K. Schudde, bewerking dhr. J.
Schokker en dhr. L Everts.. Januari 2000
naar de top van deze pagina





























Om 09.00 uur precies starten 276 wandelaar, het weer was redelijk en het zou de hele dag verder droog blijven. 152 wandelaars zijn gestart op de 25 km afstand, 88 wandelaars deden de schoenen aan voor de 40 km en 36 ijzersterken bonden strijd aan voor de 50 km. De route, uitgezet door de groep uit Winschoten, was voor alle afstanden zeer afwisselend.
Na ongeveer 7 km werden de wandelaars een stuk worst, geheel belangeloos aangeboden door de firma 'Huls' Waarvoor dank. Op de rusten was het gezellig druk
223 wandelaars liepen voor administratiekosten
9 voor de beker,
9 voor het schildje,
22 voor het wandbord en
14 wandelaars voor een medaille.
We konden terug zien op een toch wel een geslaagde wandeltocht.
naar de top van deze pagina





























Klik HIER voor een verslag van Henri Floor

naar de top van deze pagina