---

Nationale Parken wandeltocht op 10 maart 2007, route-informatie:




































Nationale Parken wandeltocht op 10 maart 2007, info over de omgeving:

De Gemeente Westerveld ligt in Zuidwest-Drenthe. Het is een plattelandsgemeente met twee Nationale Parken binnen haar gemeentegrenzen en 26 grote en kleinere kernen. De gemeente omvat de dorpen Boschoord, Darp, Diever, Dieverbrug, Doldersum, Dwingeloo, Eemster, Frederiksoord, Geeuwenbrug, Havelte, Havelterberg, Leggeloo, Lhee, Lheebroek, Nijensleek, Oldendiever, Oude Willem, Uffelte, Vledder, Vledderveen, Wateren, Wapse, Wapserveen, Wilhelminaoord, Wittelte en Zorgvlied.

Voor de herindeling op 1 januari 1998 was de gemeente opgesplitst in de gemeenten Diever, Dwingeloo, Havelte en Vledder. De indeling van de gemeenten gaat in hoofdzaak terug tot de indeling van de kerkelijke parochies in de late middeleeuwen. Eind 16e eeuw waren er in Drenthe ongeveer 40 kerkelijke gebieden, oftewel kerspelen. Elk kerspel bestond uit één of meer buurtschappen, die een eigen grondgebied hadden: een marke. Elk buurtschap koos een bestuur voor hun kerspel, dat optrad in de vergadering van de volmachten. Deze vergaderingen stonden onder leiding van een schulte, die door het bestuur van het soevereine landschap Drenthe was aangesteld. De functie van een schulte bevatte elementen van de huidige burgemeester, officier van justitie en notaris.

Na de inlijving van Nederland in het Franse keizerrijk in 1810 werd op 1 januari 1811 de Franse gemeentewet van kracht. Er kwam een nieuwe indeling in "communes" (gemeenten), waarbij Dwingeloo en Havelte als zelfstandige gemeenten doorgingen. Diever en Vledder vormden tussen 1803 en 1819 nog één gemeente. Tot 1803 maakte Wapserveen deel uit van het schultambt Diever. In 1814 is Wapserveen bij Havelte gevoegd. Na de Franse tijd werden "communes" omgedoopt tot gemeenten en "maires" tot burgemeesters. In 1819 werden de gemeenten Diever en Vledder gesplitst. De gemeentegrenzen kwamen tot de herindeling in grote lijnen nog overeen met de marke- en kerspelgrenzen uit de middeleeuwen.

De vier voormalige gemeenten Diever, Dwingeloo, Havelte en Vledder vertonen qua karakter een grote overeenkomst. Het zijn landelijke, overwegend agrarische gemeenten met een aanzienlijk deel forensen en veel recreatiemogelijkheden. Ook bezitten zij nationale parken, te weten Nationaal Park Drents-Friese Wold, Nationaal Park Dwingerderveld. Verder ligt er het natuurgebied Ooster- en Westerzand. Opgemerkt moet worden, dat bij allevier de voormalige gemeenten de culturele waarden hoog scoren. U vindt op de volgende pagina’s een overzicht van de geschiedenis en de historische plaatsen van deze vier oude gemeenten


Havelte en omgeving

Havelte en omgeving is rijk aan natuurschoon. Het dorp wordt wel de "Parel van Drenthe" genoemd. Naast het hoofddorp Havelte, zijn er ook de dorpen Darp, Havelterberg, Uffelte en Wapserveen en verschillende buurtschappen. Het is aangetoond dat 10.000 jaar voor Christus de rendierjagers hier in deze omgeving rondzwierven. De hunebedden en de vele grafheuvels maken duidelijk dat ook vaste bewoners zich hier al enige duizenden jaren voor Christus hebben gevestigd. Zij woonden voornamelijk op de heuvelrug, die dwars door deze omgeving loopt (van Steenwijk naar Diever). Aan de voet van de Havelterberg liggen de hunebedden en de Bisschopsberg. Het heeft zijn naam te danken aan het feit, dat de Bisschoppen van Utrecht hier hun intrede deden op Drents grondgebied. Het dorp Uffelte was in 1040 al bekend. Het was vroeger een uitgestrekt landgoed, dat in dat jaar bij een giftbrief van keizer Hendrik III aan het bisdom Utrecht werd geschonken. Darp en Havelte werden omstreeks 1200 in oude geschriften genoemd. Wapserveen, een agrarisch streekdorp, is door vervening ontstaan en was reeds in 1395 een zelfstandige parochie. De buurtschap Veendijk is omstreeks 1800 door vervening ontstaan. Naast het rijke natuurschoon staat Havelte en omgeving ook bekend om de vele oude Saksische boerderijen.

De monumentale boerderij, thans gemeentehuis aan de Boskampsbrugweg 2 te Havelte kwam vanwege de ruilverkaveling vrij en in 1986 werd de historische beslissing genomen om de boerderij tot gemeentehuis van Havelte te verbouwen. Sinds 1989 doet het dienst als gemeentehuis. De boerderij dateert uit de eerste helft van de 19e eeuw. In 1843 werd het voorhuis er dwars voor geplaatst. Op het erf staat een stookhok en aan de overzijde van de weg twee schuren, die inmiddels zijn omgebouwd voor zakelijke doeleinden.

De beschermde dorpsgezichten zijn aangewezen om waardevolle elementen van het dorp goed te bewaren. In Havelte zijn maar liefst vier beschermde dorpsgezichten: "Havelte-oud", "Eursinge", "De Wal" en "omgeving Nederlandse hervormde kerk".

Het huis Overcinge heeft een belangrijke rol in de geschiedenis van Eursinge gespeeld. Al in de 14e eeuw wordt de heerlijkheid genoemd. De heerlijkheid was geen havezate, maar leenroerig aan de heerlijkheid Putten bij Elburg. De vroegere bewoners hebben een rol gespeeld in de historie van de provincie en in het bijzonder in dat van Havelte. Sinds het na 1945 als volkshogeschool wordt gebruikt heeft het huis en omgeving grote bekendheid gekregen. Tot het complex behoren verder de boerderij Tweeloërhof uit de 18e eeuw en het gebouw Eursinge. Dit gebouw stamt uit de Duitse bezettingstijd en men wilde het gebruiken als militair hospitaal. Overcinge is nu in particulier bezit, maar wordt nog wel gebruikt als opleidingscentrum.

De Nederlandse hervormde kerk te Havelte werd in 1310 gesticht als afsplitsing van de Clemenskerk te Steenwijk. Hierbij is gebruik gemaakt van de overblijfselen van een Romaanse kapel. Toentertijd waren het de bewoners van omliggende dorpen, die vergunning kregen om een kerk te bouwen. Dit verklaart, waarom de kerk niet in de bebouwde kom staat. De toren dateert van 1410 en de fraaie preekstoel van 1660. Het orgel, gebouwd in 1819 door C. van Oekelen te Groningen, is in 1897 ingewijd.

De Nederlandse hervormde kerk te Uffelte werd in 1910 gebouwd door de vrijzinnige leden van de Nederlandse hervormde gemeente. In 1911 werd de bouw afgerond. In 1984 is de kerk grondig gerestaureerd.

De Nederlandse hervormde kerk te Wapserveen is in haar huidige vorm gebouwd in 1803. Wapserveen was al sinds 1395 een zelfstandige parochie. De voormalige kerk was in 1622 met stro gedekt en bijna zonder vloer. Bijzonderheid is nog dat de kerk geen toren heeft.

De houten klokkenstoel te Wapserveen staat schuin achter de kerk. De oude klok, die tijdens de Duitse bezetting is geroofd, was van 1776 en gegoten door Claudius Fremy. Het opschrift luidde: "Claudius Fremy me Fecit". In 1948 is de nieuwe klok gegoten.

De grafheuvels in het Holtingerzand dateren deels uit het Neolithicum (4000-2100 jaar v. Chr.) en deels uit de Bronstijd (2100-800 jaar v. Chr.). Het "Ëupen Barchien" aan de Uffelterkerkweg dateert ook uit de Bronstijd. De grafheuvels in Holtinge, de Raatakkers, en de Koningskamp dateren uit de IJzertijd (800-0 jaar v. Chr.). Door professor Albert Egges van Giffen van het Biologisch Archeologisch Instituut van Groningen, zijn in 1943 noodafgravingen verricht, omdat de Duitse bezetter op het terrein van de grafheuvels een vliegveld wilde aanleggen.

De twee hunebedden aan de voet van de Havelterberg zijn één van de belangrijkste bezienswaardigheden, die Havelte rijk is. De hunebedden vormden zo’n 4000 jaar v. Chr. een begraafplaats voor meerdere generaties. In eerste instantie was het geheel bedekt door een heuvel. Al in 1918 zijn de hunebedden onderzocht door professor E.A. van Giffen, waarbij veel vondsten zijn aangetroffen.

De achtkantige stellingmolen in Havelte, verbouwd in 1873, maalt nog steeds op windkracht. Daarvoor stond er een achtkantige bovenkruier. In 1914 brandde de molen af. De huidige molen is afkomstig van Wapse. Ooit hebben er in Havelte en omgeving 12 molens gestaan.

Het eenvoudig oorlogsmonument ter nagedachtenis van de Franse vlieger staat aan de van Helomaweg te Havelte. Het herinnert ons aan één van de vele oorlogshandelingen, die op Havelter grondgebied plaatsvonden. Het opschrift op het monument is aan de voorkant in het Nederlands en aan de achterkant in het Frans opgesteld.

Voor de Havelter luchtvaartpionier Piet Soer staat in de kom van Havelte een eenvoudig monument. Piet Soer werd bekend van de historische en opzienbarende Pelikaanvlucht (Amsterdam-Batavia v.v.) rond de Kerstdagen in 1933. Een bekroning op de carrière van een man, die via huisbediende, piccolo en ambtenaar, terechtkwam bij de KLM en zich ontplooide tot één van de bekwaamste gezagvoerders. Op 6 april 1935 kwam er een abrupt en tragisch einde aan zijn leven. Hij verongelukte op 32-jarige leeftijd met het KLM-toestel "Leeuwerik" in een sneeuwstorm in Brilon (Sauerland).

Meer informatie over de historie van Havelte e.o. kunt u krijgen bij de Historische Vereniging Havelte. Het secreatriaatsadres is: de heer J. Oosting, Kievitsweg 39, 7971 DA Havelte, tel: (0521) 342063, e-mail j.oosting@raketnet.nl. Ook kunt u een kijkje nemen op de website: www.historiehavelte.tk.



































Nationale Parken wandeltocht op 10 maart 2007, nabeschouwing:
































Nationale Parken wandeltocht op 10 maart 2007, verslag: