---

Lebbestoak wandeltocht op 30 december 2006, route-informatie:

Bijzondere punten op de route

Vrouw Lebbe
In het voormalig heideveld tussen Zeijen en Peest staat de “Lebbe-Stoak”. Hieraan is een sage verbonden. Op deze plaats werd, volgens overlevering, vrouw Lebbe vermoord door de knecht van de heer van Westervelde. Zowel de inwoners van Zeijen als die van Peest wilden niet voor de kosten van de begrafenis opdraaien en beweerden dat ze niet op hun grondgebied lag. Uiteindelijk nam Zeijen de begraafplicht op zich, maar de inwoners van het dorp eisten toen ook gelijk alle grond op die aan hun kant van het graf lag en plaatsten een paal op het graf die grenspaal werd. Anderen twijfelden aan dit verhaal en denken dat vrouw Lebbe door zwakte en ouderdom is gestorven.

Veldweg
Rechts van de Veldweg was het vliegveld, dat in de Tweede Wereldoorlog voor de Duitse militaire luchtmacht door dwangarbeiders is aangelegd. Het vliegveld was eigenlijk niet bruikbaar door de slechte ondergrond, er landden slechts drie vliegtuigen. Het was mogelijk bedoeld als schijnvliegveld, om geallieerde vliegtuigen af te leiden van vliegveld Eelde.

Westerveen
Het Westerveen was een typische ronde veenplas, die in de loop der jaren dichtgroeide met veen. Deze veenplassen of dobben, meestal rond van vorm, komen veel voor op het Drents plateau en ontstonden in de laatste ijstijd. De merkwaardig uitgegraven veenplas, in de volksmond Hitlerring genoemd, is gegraven voor de bluswatervoorziening van het vliegveld.

Peest
Zoals bijna alle Drentse dorpen heeft ook Peest een brink, al is het een kleintje. Een brink werd veelal als vergaderplaats gebruikt, maar meestal als verzamelplaats voor vee. Als we het dorp verlaten is rechts een dobbe of het brandgat van het dorp, gegraven rond 1930. Om de dobbe heeft men nu een mooi parkje aangelegd.

Noordsche Veld
Rechts natuurgebied “Negen Bergen” met vele grafheuvels, een hunebed, een urnenveld en sporen van drie oude nederzettingen en restanten van prehistorische akkers.

Norgerholt
Dit oerbos van majestueuze eiken, de prachtige altijd groene hulstbomen en zeer gevarieerde flora is een juweel aan de rand van de es van Norg. Het bos werd in de 14e eeuw al beschreven en is eigenlijk sinds die tijd, niet of nauwelijks veranderd, in het verleden werd het als hakhoutbos gebruikt.

Westerveld
Het Hunebed D2 lag vroeger op het grondgebied van de familie Tonckens en is in 1871 aan de provincie geschonken. Het hunebed is niet meer compleet. In de 8e en l9~ eeuw hadden mensen meer aan handzame stukken steen, dan aan een prehistorisch graf. In één van de stenen zijn nog sporen te zien van een rij duimdikke gaten. Die zijn in de steen geboord, waarna er buskruit in werd gestopt. De voorwerpen uit het hunebed bevinden zich in het Drents Museum te Assen.

Tonckensbosch
Na de ‘veedoorlaatplaats’ is het Tockensbosch,genoemd naar een roemrucht Drents geslacht dat hier zijn landgoed heeft. Links van het fietspad voor paddenstoel 21552 is een groep van ongeveer 35 grafheuvels welke dateren uit de ijzertijd (800 jaar voor de Chr.jaartelling).

Koeleweg
Aan de Koeleweg is aan de voorzijde van de boerderij een gedeksteen aangebracht ter herinnering aan de Franse Para’s die in april 1945 na een dropping, bekend onder de naam “Operatie Amherst”, zijn gesneuveld.


































Lebbestoak wandeltocht op 30 december 2006, info over de omgeving:

bron: www.assen.nl
Assen toen
De geschiedenis van Assen begint in de dertiende eeuw. De Drenten raken in 1227 slaags met de bisschop van Utrecht. Hoewel de eerste zege voor de Drentse troepen is, moeten ze uiteindelijk het onderspit delven. Als boete voor het halsstarrig verzet bouwen de Drenten in de buurt van Coevorden een klooster voor Cisterciënzer zusters. De wateroverlast in het drassige gebied zorgt voor erbarmelijke toestanden. Na veel vijven en zessen mag de Cisterciënzer orde het klooster op droger grondgebied herbouwen. Maria in Campis - of Mariënkamp - verrijst op het stuk land tussen Witten en Rolde, dat de boeren daar Hassen of Assen noemen. Het kloosterbolwerk komt rond 1600 definitief in handen van de Drentse Staten. Assen wordt centrum van bestuur wanneer het college van Drost en Gedeputeerden zich er vestigt.

Herkomst van de naam Assen
De betekenis van de naam Assen is niet zonder meer duidelijk. Het meest waarschijnlijke is nog dat hij slaat op 'essen', niet in de betekenis van de zogeheten landbouwcomplexen bij de dorpen, maar in die van de boomsoort es. Er is echter ook wel verband gelegd met de Friese mansnaam Hasse. Minder waarschijnlijk is dat de naam afkomstig is van het Oudsaksische 'asna' dat pacht of loon zou betekenen of 'adna' dat bijl betekent.
(bron: F.J. Bakker, Vijf buurschappen en een klooster, Assen in de Middeleeuwen, in: Geschiedenis van Assen, p.29-30, 2000).

Assen nu
Leefbaar, bereikbaar en vitaal. Dat zijn de belangrijkste kenmerken van Assen. Dankzij de centrale ligging is Assen in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening aangewezen als een van de twee hoekstenen in het stedelijk netwerk Groningen-Assen. Daarmee heeft de stad een motorfunctie voor de ontwikkeling van de economie, de infrastructuur en het woon- en leefklimaat in het gebied. Assen bedient nu zo'n 200.000 mensen uit de regio. Zij werken, winkelen of recreëren in de Drentse hoofdstad. Vooral het winkelcentrum is in trek. Geen wonder, de binnenstad is compact, goed voorzien en behoort tot de best bereikbare binnensteden van Nederland.

Groei
De groei zit er flink in. Assen is de snelst groeiende stad van Noord-Nederland. Jaarlijks neemt de bevolking toe met zo'n 1.000 inwoners. De teller staat nu rond de 62.000. Het aantal banen is de dertigduizend gepasseerd en groeit naar verwachting de komende tien jaar naar veertigduizend. De onstuimige groei betekent dat er ruimte moet worden gevonden. Voor nieuwe bedrijven, voor een gevarieerd woningaanbod en voor een uitbreiding van stedelijke voorzieningen. Daarbij moet de stad goed bereikbaar blijven.

Stadsdichter
Stadsdichter Erik Harteveld
Sinds woensdag 25 januari 2006 is Erik Harteveld officieel benoemd tot stadsdichter van Assen voor de duur van twee jaar. Volgens de overeenkomst die dichter Harteveld en wethouder Ruud Wiersema tekenden moeten er minimaal zes stadsgedichten per jaar verschijnen.
De stadsdichter wil dit doen met onder andere het WK Atletiek, de gemeenteraadsverkiezingen en actualiteiten. Daarnaast wil Harteveld een kroniek van de Asser wijken schrijven, waarbij elke wijk van Assen onder de loep wordt genomen. Ook heeft Harteveld het idee voor het project 'TT en poëzie', wat de komende tijd verder uitgewerkt zal worden.

Billboard aan de Asserstraat

Wij zien het liefst een kandidaat
die weet waar het ons echt om gaat.
Die ergens vóór en ergens áchter staat
en middenin de maatschappij.
Die het verkiest het Volk te zien
als vriend en kameraad,
die naast ons staat met raad en daad,
maar soms ook op de tafel slaat
en die daarbij de menselijke maat
niet uit het oog verliest.
Kortom: omzichtig en kordaat.
Een man of vrouw dus van formaat,
die afgerekend wordt op resultaat.

Een rechtgeaarde democraat
en niet zo'n kille technocraat
die enkel zweert bij 'adekwaat',
hetgeen zoals bekend slecht valt
bij het electoraat.
Wij willen niet zo'n potentaat
die dankzij ons in weelde baadt
en tweedracht zaait en haat.
Geen oude politieke magistraat,
zo'n ouwe rot in het kwadraat
die ons de schillen en de dozen laat.

Een kandidaat met ruggegraat,
bij wie de kost gaat voor de baat,
die bijdraagt aan ons leefklimaat,
het ambtelijke apparaat.
Die zich onthoudt van borrelpraat,
zich louter houdt aan het mandaat
en ook nog eens de straat opgaat.
Die accuraat en delicaat
acteert in de Gemeenteraad.
Maar of zo iemand écht bestaat...



Eerste officiële stadsgedicht

2,6 op de schaal van Richter

Ook hier toont Assen zich bescheiden:
Waar elders beven zorgt voor lijden,
tandenknarsen, weegeklaag,
legerinzet, rattenplaag,
is hier een vogel opgevlogen.
Verbaasd en enigszins verwonderd
waarom het bij stil weer
heel in de verte dondert.
Dit is geen Gesel Gods,
maar zachtjes wakkerschudden,
zoals een herder met zijn staf
een kluitje zand werpt naar zijn kudde
als er een schaap wat achterblijft.
Zoals een leraar ernstig wijst
als een kind een letter schrijft
in spiegelschrift.
Een teken in het zand gegrift:
Geen doden, geen gewonden,
kleine straf voor kleine zonden.


De geschiedenis van Assen in kort bestek:
bron: De Asser Historische Vereniging (http://www.ahvassen.nl/)

De geschiedenis van de Drentse hoofdstad begint eigenlijk pas in 1258, toen er een nieuwe plek gevonden moest worden voor het klooster Maria in Campis, dat als boetedoening in de buurt van Coevorden was gebouwd. Het stond daar in een arm veengebied dat regelmatig ook nog eens onder water liep. Een betere en dus vooral drogere plek voor het Cistercienzer klooster werd gevonden in de marke van Witten, op een plek waar destijds alleen een paar boerderijen stonden. Rondom lagen buurtschappen als Deurze, Witten en Peelo. Van het laatste gaat de bewoningsgeschiedenis terug tot de tijden dat de hunebedden werd gebouwd, maar het ligt nu ingeklemd tussen twee nieuwbouwwijken van Assen.

Klooster
Het klooster werd gebouwd aan wat nu de Brink van Assen is. Op de plaats van het klooster staat nu het Drents Museum, in 1882 gebouwd als provinciehuis. Slechts de Abdijkerk, de singelstructuur rond het vroegere kloosterterrein en wat gedeelten van muren herinneren nog aan het de religieuze start van de stad.

Wapen
En ook het stadswapen, want dat erg lijkt op het aloude zegel van het klooster. Het gemeentewapen van Assen was oorspronkelijk het midden-zegel van de Landschap, maar is in 1807 aan de gemeente als wapen toegekend. Men meende het namelijk voor de provincie (toen departement geheten) niet meer nodig te hebben. Het geeft ook aan hoezeer de stadsgeschiedenis verweven is met die van het provinciaal bestuur. Dat heeft te maken met het feit dat rond 1600 de abdijgoederen werden geseculariseerd. Maria in Campis bestond niet meer, maar de gebouwen nog wel. Door de centrale ligging van Assen en het feit dat het bestuur van wat toen nog 'de Landschap Drenthe' heette een dak boven het hoofd zocht voor bestuur en ambtenaren is Assen zetel geworden van het provinciaal bestuur en daarmee feitelijk ook hoofdstad van de provincie.

Drents Haagje
Van een gemeente Assen was zelfs in kerkelijke zin nog geen sprake. Er was dan wel een Abdijkerk, maar Assen viel kerkelijk en bestuurlijk onder Rolde. In 1615 kreeg Assen pas een eigen predikant. In 1807 kreeg Assen een eigen gemeentebestuur. In de jaren daarvoor had het dorp zich al bestuurlijk los gemaakt van de Rolder zeggenschap. In 1795 al stuurde Assen een eigen vertegenwoordiger naar de Landdag. Een gemeentebestuur overigens dat in veel gevallen in de schaduw opereerde van het provinciaal bestuur dat zich altijd prominent in het 'Drentse Haagje' heeft gemanifesteerd. Het gemeentebestuur kwam er ook voornamelijk door toedoen van provinciale bestuurders als gouverneur Petrus Hofstede. Dat was tegelijk degene die Koning Lodewijk Napoleon bij diens toer door Drenthe ertoe bracht om Assen stadsrechten te verlenen, het sterrebos (nu uniek gelegen midden in de stad) over te dragen, geld voor 'Nieuwe Huizen' te leveren en een stadsuitbreidingsplan te laten maken. Aan die tijd dankt Assen ook de veelzeggende bijnaam 'het Herenbolwerk'.

Stadsrechten
Assen telt nu bijna 60000 inwoners, maar een stadse omvang kreeg het pas na de Tweede Wereldoorlog. Toch is het al sinds 1809 officieel stad. Na Coevorden werd het toenmalige dorp van zo'n zeshonderd zielen de tweede plaats in Drenthe met stadsrechten, verleend door koning Lodewijk Napoleon, die met het dorp grootse plannen had. Een plan om het tot een echte stad te maken is destijds opgezet, maar helaas voor Assen werd het Koninkrijk Holland in 1810 ingelijfd bij het Frankrijk van Napoleon Bonaparte en kwam er van de plannen bitter weinig terecht.
Als bestuurlijk centrum trok Assen energieke en welgestelde inwoners en daarmee ook initiatieven, die bijdroegen tot een langzaam maar zekere groei van voorzieningen en aanzien. Zoals een krantendrukkerij in 1823, een Latijnse school in 1825, een diligencedienst op Groningen in 1830, een rechtbank in 1840, een eerste aanzet voor een garnizoen in 1852 en een spoorwegstation in 1870. Niet onbelangrijk was ook de Drentse Hoofdvaart die tot aan het hart van het stadje werd doorgetrokken (met aan weerszijden van het water nu de statige herenhuizen van de initiatiefnemers) en het openstellen van het Noord-Willemskanaal in 1861. De belangrijkste monumenten van de stad dateren dan ook uit de negentiende eeuw.

Industrie
Rond de eeuwwisseling begon voor Assen ook de industrie een rol te spelen. Het was op en top een ambtenarenstadje, maar exportslachterij, zuivelfabriek en ijzergieterij doorbraken die eenzijdige ontwikkeling, zodat de groeimogelijkheden breder werden. Rond 1930 kreeg de stad ook een centrumrol voor de gezondheidszorg door onder meer de bouw van een psychiatrisch ziekenhuis.

Groei
Toch telde Assen tot de laatste oorlog niet veel meer dan zo'n 20000 inwoners. De TT had het stadje op de Drentse hei inmiddels bekendgemaakt, maar pas door de aanwijzing als industriekern eind jaren vijftig kwam de vaart erin. De Nederlandse Aardolie Maatschappij vestigde zich in de stad en daarmee was een trend gezet, die sindsdien alleen maar versterkt is. Nu is Assen niet alleen meer bekend om de TT, Bartje en de Drentse Rijwielvierdaagse. Het is ook de snelst groeiende stad van Noord-Nederland, kent de werkgelegenheid in met name de zakelijke dienstverlening een ongekende groei en zijn nieuwe bouwkavels al verdeeld voordat de uitgifte is begonnen. Als spin in het noordelijke autowegennet blijkt de abt van het klooster van Aduard destijds een plek met toekomst te hebben uitgezocht voor de Cistercienzer nonnen.



































Lebbestoak wandeltocht op 30 december 2006, nabeschouwing:
































Lebbestoak wandeltocht op 30 december 2006, verslag: