Bourtanger Moor wandeltocht op 15 januari 2011, info over de omgeving:

De start van de Bourtangermoor wandeltocht vindt plaats binnen de vestingpoorten van de al oude vesting Bourtange en is in die zin ook als uniek te ervaren

Het ontstaan van Bourtange.
Het Bourtangermoor (moeras) ontstond rond 5000 voor Chr. Het had de vorm van een V. De westelijke poot, het oerstroomdal van de Hunze, werd in het westen begrensd door de Hondsrug, en strekte zich in het noorden uit tot bij Groningen. De oostelijke poot lag in het stroomdal van de Eems. De zuidpunt van het gebied lag bij Lingen. Het moeras had een grootte van 3000 vierkante kilometer.
Van het Bourtangermoor is nu een gebied overgebleven van 140 vierkante kilometer en is ondergebracht in het Duits-Nederlandse Internationale Natuurpark Bourtanger Moor – Bargerveen.

Door het moeras liepen slecht begaanbare zandruggen (tangen). De tange die hier door het moeras liep had een breed stuk (twee karrensporen breed) waar men elkaar kon passeren. Door de ligging van deze tange was een handelsroute van Groningen naar Westfalen ontstaan.

In het jaar 1580, tijdens de Tachtigjarige Oorlog met Spanje, was dit tevens een belangrijke tange om de stad Groningen vanuit het Duitse vorstenplaats Hannover (Duitsland) te bevoorraden. Om deze bevoorrading te blokkeren, alsook om het goederen- verkeer te controleren, gaf prins Willem van Oranje aan overste Diederick van Sonoy (een Geuzenleider) opdracht om in die route een vesting aan te leggen, hetgeen later uitgroeide tot de vesting Bourtange. Onder graaf Lodewijk werd in 1593 de vesting voltooid.

Na de overgave van de stad Groningen, 23 juli 1594, werd de vesting onderdeel van de grensverdeling. Door de komst van “modernere” wapens werd de vesting overbodig en in 1581 opgeheven. Daarna werd het een gewoon dorp en werden de wallen veelal geslecht.

Omstreeks 1970 werden er reconstructieprojecten opgezet om de vesting zoveel als mogelijk weer terug te brengen naar zoals het moet zijn geweest in 1672 om er een toeristische trekpleister van te maken.

De route
Na de start wandelt u door de al oude verdedigingslinie richting de Duitse grens. Hier komt u in het veengebied Emsland terecht.

Het Emsland gebied heeft een zeer bewogen verleden. Langs de rivier de Ems waren al zeer vroeg nederzettingen te vinden terwijl het Emsland nog woest en ledig was. Hieraan kwam vanaf 1785 een einde want onder de regering van de bisschop van Münster werden vanaf dat jaar de eerste veendorpen gesticht en werd het veen afgegraven. Omstreeks 1933 werden hier de eerste straf- en concentratiekampen van het Duitse Derde Rijk gebouwd. In die kampen werden tegenstanders van het bewind geplaatst, alsmede Poolse en Russische krijsgevangenen, die het gebied verder ontgonnen.

In het kader van de Ems Dollard Regio heeft het Emsland, mede door de vele sluizen en stuwen in de Ems en de oude dorpjes en stadjes, zich steeds meer ontwikkeld tot een mooi fiets- en wandelgebied. Vooral het Emsdal heeft fraaie natuurgebieden.

De rivier de Ems begint als klein stroompje van kwelwater in het natuurgebied Moosheide bij Hövelhof, in de buurt van de stad Paderborn. Tevens is de rivier de afwateringsrivier van het Teutenburgerwoud. De Ems is de kleinste rivier van Duitsland en is 317 km lang.

In 1871 is men begonnen met het afsnijden van de vele bochten in de Ems. Tevens werden vele sluizen en stuwen gebouwd om het waterpeil in de Ems beheersbaar te maken. Op die wijze is het Ems Dortmund-kanaal ontstaan. Deze werd in 1899 opengesteld voor de scheepvaart.

In 1824 werd in Meppen tussen het Bisdom Osnabrück en het Koninkrijk der Nederland, in het verdrag van de Meppener Grenstraktat, de huidige nog geldende rijksgrens tussen Duitsland en Nederland vastgelegd.

Arenberg forst is genoemd naar Prosper Lodewijk van Arenberg, tweede hertog van Meppen (1785 - 1861) en van het hertogdom Arenberg, het huidige Emsland.

De 25 km-route gaat vervolgens richting Heede, de 35 km-route gaat door richtig Wehrtannen.

Heede heeft zich als een waar bedevaartsoord ontwikkeld.

Tussen 1 november 1937 en 3 november 1940 zou de Moeder Gods hier honderdmaal zijn verschenen aan vier meisjes, namelijk de gezusters Gansefort en twee vriendinnen.

Het Duitse bewind van die tijd moesten niets weten van die pelgrimverering. De meisjes werden zelfs nog een tijdje opgesloten in een psychiatrische inrichting.

Op 25 maart 2000 werden de verschijningen erkend door de plaatselijke bisschop, de bisschop van Osnabrück. Daarnaast wordt Onze Lieve Vrouw in Heede vereerd als Koningin van het Heelal en Koningin van de Arme Zielen.

In het Marienpark naast het kerkhof is een route van religieuze kunst opgezet met als laatste beeld een bronzen beeld van Paus Johannes Paul II. Een boekje hiervan is verkrijgbaar in de hal van de nieuwe kerk (Maria in Heede).

Aan de rand van Heede staat de meer dan 1000 jaar oude Burcht-linde. De linde behoorde bij de burcht Schärpenburcht. Deze werd in 1673 door de troepen van de bisschop van Münster, Christoph von Galen, totaal vernietigd. Deze bisschop is bij ons bekend als Bommen Berend.

Wehrtannen is nog een vrij jonge plaats (siedlung). Op het pleintje, aan de rand van het bos, is een gedenksteen geplaatst ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van Whertannen (1954 - 2004).

Dersum was van oorsprong een nederzetting aan de rivier de Ems en bestaat ongeveer 1157 jaar. Bezienswaardigheid in het dorp is de R.K.-kerk, de Antoniuskerk. Deze werd in 1850 als zusterkerk van de R.K.-kerk te Papenburg gebouwd. De kerk heeft fraaie brandgeschilderde ramen..

De 35 km-route voegt zich vervolgens voor Heede weer bij de 25 km wandelaars. Waarna gezamenlijk, onder meer via Kaltentange, richting de finish wordt gelopen.