De alternatieve homepage van de FLAL

Fries Drentse grens wandeltocht op 2 januari 2010, info over de omgeving:

Het es- en beekdallandschap en vooral het bosrijke gebied ten noorden van Norg zijn belangrijke dagrecreatieve gebieden.

Verspreid over de gehele gemeente liggen meer dan 20 campings en minicampings. Ruim de helft daarvan is te vinden rondom Norg.

In de Langeloërduinen en Oosterduinen staan ongeveer 570 zomerhuizen, die hoofdzakelijk gebruikt worden door de eigenaars zelf.

Voor de watersportliefhebber zijn er volop recreatiemogelijkheden rondom het Leekstermeer. Het Ronostrand, aan de westkant van de gemeente, is een recreatiecomplex van zo'n 35 hectare met onder andere een grote camping en een royaal natuurbad, dat 's zomers ook vele inwoners uit de gemeente trekt.

Op cultuurhistorisch gebied is Noordenveld zeer rijk bedeeld. In de gemeente is een enorm aantal monumenten. Veel daarvan bevinden zich in Veenhuizen, het unieke gevangenisdorp.

De schitterende dorpjes Zuidvelde en Westervelde hebben de status van beschermd dorpsgezicht. Ook voor Veenhuizen is deze status aangevraagd.

Ook de hunebedden in Westervelde en Steenbergen en de Zwartendijksterschans in Een, herinneren aan een ver verleden.

In de gemeente zijn vier molens bewaard gebleven, in Roderwolde, Peize en Norg. Vooral de olie- en korenmolen 'Woldzigt' uit Roderwolde is uniek. Het is de enige molen in Nederland, waar de molenaar zowel olie kan slaan als graan malen.

Een drietal historische verenigingen kent een enorm ledenaantal en vele zeer enthousiaste vrijwilligers. Zij doen onderzoek naar de historie van de omgeving en zorgen ervoor dat het erfgoed toegankelijk wordt voor iedereen.

Molens
Er zijn vier molens in de gemeente Noordenveld.
- Achtkantige stellingmolen Paiser Meul
- Achtkantige stellingmolen De Hoop (1857)
- Achtkantige stellingmolen Noordenveld (1878)
- Olie- en korenmolen Woldzigt

een havezathe was van oorsprong een adelijk huis waar het recht van “havezathe” op lag. Dit recht was verkoopbaar los van het huis, het recht gaf recht op vermindering van belasting en gaf het recht om zitting te nemen in de Drentse landdag. Zo kennen we in Norg de volgende havezathes: Batinge, Clementswerth, Dikninge, Laarwoud, Mensinge, Oldengaarde, Vennebroek, Vredeveld, Westrup, De Klencke, Entinge en Havixhorst.

Namen afkomstig van termen uit het oude Drentse Landrecht:

Ding rechtspraak binnen het dingspil (Roden). Drenthe was verdeeld in 6 dingspillen
de drost was de rechtstreekse vertegenwoordiger van de bisschop van Utrecht, die namens de bisschop toezicht uitoefende op de naleving van door de bisschop opgelegde regels. De drost woonde op het kasteel in Coevorden.
Etstoel, het hoogste rechtscollege in Drenthe. De etstoel werd gevormd door 24 ”lekerechters”, de etten, uit ieder dingspil 4 en stond onder voorzitterschap van de “drost”, de vertegenwoordiger van de bisschop van Utrecht. Het woordje “et “is afkomstig van eed, etten zijn dus mensen die de eed hebben afgelegd.
Etten, de afgevaardigden vanuit de 6 dingspillen, vanuit ieder dingspil 4, voor de etstoel. Ieder dingspil had een dagelijks bestuur dat was samengesteld uit 6 etten.
Goorsprake, rechtspraak binnen het dingspil
Kerspel/Karspel. Kerkgemeente, aantal dorpen, kernen (in vroeger tijd buurschappen) die tot een kerkgemeente behoorden. De kerk stond meestal centraal in het hoofddorp, naar dit hoofddorp werd het kerspel meestal genoemd. Bijv. het kerspel Norg, het kerspel Roden of het kerspel Peize)
Lotting, zitting van de rechtbank (etstoel, ding, goorsprake). Meestal vonden er jaarlijks per rechtbank 3 zittingen (lottingen) plaats. Deze lottingen konden meerdere dagen per zitting bestrijken.
Marke. Begrensd gemeenschappelijk buitengebied rond een dorp.
Meent. De gemeenschappelijke weidegronden rond een dorp gelegen. De meent vormde een onderdeel van de marke.
Ordel. Het vonnis uitgesproken door de rechtbank, dus het oordeel. Dit vonnis werd opgetekend in de ordelboeken
Rocht, Lagere rechtspraak binnen het Kerspel
Spint. Ieder marke had een bepaald aantal waardelen. Het aantal waardelen kan worden gerelateerd aan het aantal huizen (boerderijen) die in de 12de – 13de eeuw in een dorp (buurschap) aanwezig waren. Door vererving werden deze waardelen gesplitst. Deze splitsing vond plaats volgens een vast systeem, ieder waardeel kon worden gesplitst in 16 gelijke delen. Een zo’n 16 deel van een waardeel wordt een spint waardeel genoemd. Verder is een spint ook een inhoudsmaat nl. 1/16 deel van een mud (ca. 70 kilo).
Volmachten. Een volmacht is een (dagelijks)bestuurslid van een marke. Ieder begrensd dorps(buurschap)gebied (de marke), gezamenlijk de buurmarke (verbasterd tot boermarke) had een eigen bestuur. Deze bestuursleden kregen van de leden (de waardeelhouders) een bepaalde volmacht om te kunnen handelen, vandaar de volmachten.
Vreding. Omheining door middel van een raster, hekken of wallen
Waardeel. Zie hierboven bij spint.
Willekeur. Alle oude regels en wetten geldend binnen de buurschappen worden willekeuren genoemd. Het woordje keur wordt heden ten dage nog gebruikt bij de waterschappen.
Schepen, in deze reeks namen wordt hier waarschijnlijk bedoeld “ scheper” schaapherder. Een andere betekenis zou kunnen zijn uit een oude bestuursvorm “de schout en de schepenen” een soort van vroege vorm van wethouders. .
Schulte. De persoon in het dorp, vaak ook in het gehele kerspel die de volgende functies bekleedde: politieman, notaris, burgemeester, etc.