Ritske Bos wandeltocht vanuit Burgum op 23 oktober 2010, info over het parkoers.
Ritske Bos wandeltocht op 23 oktober 2010, info over het parkoers en de omgeving: vanuit Burgum, de routes (bron www.flal.nl)
Alle afstanden van de tocht starten vanuit Dienstencentrum Burgum richting de Kuikhornstervaart en voeren langs wegen en paden omzoomd door houtwallen. Na de splitsing van de afstanden gaan de 40 en 50 km richting Jistrum en de 25 km richting Twijzelerheide. Na de diverse lussen in het landschappelijk fraaie gebied komen alle afstanden aan in Twijzelerheide, waar de rust is van de 25 km en de tweede rust voor de 40 en 50 km. De 40 en 50 km. gaan onder andere door het natuurgebied De Houtwiel met blauwgraslanden, ruigten en droge poelen in laag veenachtig gebied. De route voert ons over de in Fryslân bekende door grijze monniken (skiere mûntsen) veel gebruikte Goddeloze Singel uit 1453 die onderdeel was van een kloosterpad tussen het cisterciënzer klooster Klaarkamp bij Rinsumageest, de Sint-Bonifaciusabdij in Dokkum en Veenwouden. Verder gaat het over de Skillige Piip of Scheele Pijp, een brug vlakbij waar eens het Goddeloze Tolhuis uit 1812 stond, vlak bij de Valom. Aan het tolhuis en de Skillige Piip zijn veel volksverhalen uit voorgaande eeuwen verbonden. Berovingen, moord en doodslag, sex en een verdwenen schat zijn de onderwerpen van deze sinistere verhalen, die onder andere zijn verzameld door hulpprediker Adam Aukes Jaarsma uit Oostermeer.
Alle afstanden gaan richting Noardburgum en slingeren door een in het kader van werkverschaffing aangelegd bos, het Schwartzenbergsbos. Dit is genoemd naar de rijke familie Schwartzenberg die op eigen kosten een weg van Rinsumageest naar hun buitenverblijf in Kuikhorne liet aanleggen. Na Noardburgum gaat de tocht door het bos van Nieuw Toutenburg en het Geboortebos richting de Klaas Piersreed. Onderweg passeren we een pingo, waar ’s zomers veel mooie waterplanten en orchideeën bloeien. Pingo’s, gletsjerruïnes, zijn kleine meertjes, die zijn ontstaan in de laatste ijstijd van meer dan 14.000 jaar geleden door de permafrost.
Hierna voert de tocht door het Ritskebos, waarnaar de tocht is genoemd. Dit is van oorsprong een al enige eeuwen bestaand bos voor de productie van ‘geriefhout’.
Later is het bos het waterwingebied van Vitens geworden. Het was lange tijd “verboden gebied”, maar is sinds 2008 opengesteld voor het publiek en zijn er wandelroutes uitgezet. Via de Ritskeloane gaat de route verder langs en door nieuw aangeplant bos.
Via de Kerklaan gaat de route richting de finish, langs de oude tufstenen Krústsjerke (Kruiskerk) uit de 12e eeuw die oorspronkelijk een geheel vormde met een klooster dat in de 80-jarige oorlog (17e eeuw) werd verbrand en afgebroken. De finish is weer in het Dienstencentrum bij de Markt.
Ritske Bos wandeltocht vanuit Burgum op 23 oktober 2010, Info over de omgeving
De Pleats, de start en finish van de wandeltocht, is een boerderij die in 1773 doorHayc Tjalling Haisma werd gebouwd. Zijn zoon, Tjalling Hayes Haisma (1769-1821) was tijdens de napoleontische tijd één van de vier “maires” (schouten) van de gemeente Tietsjerksteradeel. Ook zat hij na die tijd in het zogenaamde grietenijbestuur, dat weer in ere was hersteld. De familie Haisma lag in de 19e eeuw nogal eens in de clinch met de familie Ferf, de bijna overburen in de Schoolstraat, die op Glinstra State woonden, een markant gebouw dat dateert uit 1855. Tegenwoordig is De Pleats een partycentrum met een gerenommeerd restaurant en cateringbedrijf. Achter op het erf van De Pleats is het openluchttheater, waar de jaarlijkse openluchtspelen worden gehouden.
Tussen Burgum en Noardburgum ligt een open gebied met elzensingels en eiken
(coulissenlandschap). Ook zijn er een aantal bosgebieden. De wat oudere bossen
zoals het Ritskebos en het bos bij “Nieuw Toutenburg”; en veel tijdens de recente
ruilverkaveling nieuw aangeplant bos.
Er lopen mooie paden en wegen door het gebied. Oudere, bekende paden zoals
Ritskeloane Miensker, Klaas Piersreed en Bosweg. Deze zijn erg geliefd en er wordt
dan ook veel gebruik van gemaakt. Maar er zijn de laatste jaren ook veel nieuwe
paden aangelegd. Deze zijn veel minder bekend en worden nog maar spaarzaam
bewandeld. Toch zijn ze erg de moeite van het ontdekken waard. En ze worden
steeds mooier doordat de begroeiing wat ouder wordt.
Het Ritskebos is een al lang bestaand bos; vroeger gedeeltelijk bekend als het
“Hooggeesterbosch”. Voor eerdere generaties was het een productiebos voor
“geriefshout”. Voor elke soort hout (stammen, takken etc.) was wel een bestemming.
Nu is het een waterwingebied. Vitens haalt hier grondwater uit de bodem, dat gebruikt
wordt voor de productie van drinkwater. De wandelaar bemerkt dit bijvoorbeeld door
de diverse pompputten in het gebied. Naast waterwinning is er ook ruimte voor natuur,
landschap en medegebruik in de vorm van wandelen.
Lopend langs de rand van het bos met mooi uitzicht op de “Noordermeer”. Langs een
open plek waar het naaldbos gekapt is.
De bedoeling is dat zich hier de arme heide met brem gaat herstellen die vroeger veel
in deze streek voor kwam.
In het bos ligt een vijver,
Deze vijver heeft een aantal zijarmen en een eilandje. Het gaat hier dan ook om een vroegere ‘ eendenkooi’. Een vijver waar eenden en ook andere vogels gevangen werden. Veel is er niet van de kooi bekend. Al in 1775 was hij buiten gebruik. Waarschijnlijk is de Ritskeloane om de kooi heen aangelegd. Dit is ook te zien aan de bocht in de weg.
Interessante planten als holwortel en primula hebben hier ook hun plekje gevonden.
In het voorjaar van 2004 is op het puttenveld Ritskebos een put uitgeboord en zijn
horizontale ongestoorde sedimentmonsters op 4 niveaus (70m, 73m, 77m en 80m)
direct naast de boorgatwand genomen. Ook in de put in Friesland werd geaccumuleerd
materiaal in de porieruimte gevonden. Het materiaal was hier tussen de 1
en 20 mm groot, bestaande uit brokjes primair calciet en secundair CaCO3. Dicht
bij de boorgatwand zijn de meeste poriën volledig gevuld met het zwevende materiaal,
echter wat verder van de boorgatwand vandaan (5 cm) werden deeltjes als
bruggen in de nauwe poriehalzen aangetroffen (figuur 5). Dit ondersteunt de theorie
over brugvorming.
Gebaseerd op een micromorphologische analyse is aangetoond dat twee typen
(deeltjes)afzetting geïdentificeerd kunnen worden.
Voor diverse puttenvelden, Heel van WML (Juhász et al., 2004) en Kerk Avezaath,
Ritskebos, Boerhaar, Noordbergum, Tull en ´t Waal van Vitens (Hoogendoorn et
al, 2005; Beek, K. van et al, 2005) zijn er sterke aanwijzingen dat bij een bepaald
aantal schakelingen per dag putten niet (verder) verstoppen, terwijl bij continue
bedrijf de putten wel verstoppen. Op basis van metingen is ook gebleken dat tijdens
het schakelen van een put (uit en weer aanzetten) veel deeltjes vrijkomen (Prins et
al, 2004). Op basis van de bevindingen wordt aangenomen dat door de schakelingen
de verstoppende deeltjes (deels) worden weggehaald bij de boorgatwand. Het is niet
bekend welke invloed de tijd tussen de verschillende schakelingen heeft (bijvoorbeeld
4x snel achter elkaar, of 4x verspreid over de dag).
Burgum staat bekend als wâld en wetterdoarp. U kunt er heerlijk fietsen, wandelen of er te paard op uit gaan langs de verschillende fiets-, wandel- en ruiterpaden. De Burgumer haven biedt plek voor de watersporters. Vanuit Burgum kunt u richting Burgumermar en De Leyen varen of de andere kant uit richting Earnewâld en Leeuwarden. In de Burgumer haven kunt u ook terecht met uw camper.
Burgum is een prima uitvalsbasis voor uitstapjes naar:
- Het streekmuseum
- De sterrenwacht
- Het ienpenloftspul, toneel
- het klompenmuseum te Noardburgum
- natuurgebied de Alde Feanen te Earnewâld
- natuurpad langs de Soestpolder (via de Nieuwsstad)
- de korenmolen in Sumar
- het recreatiegebied Bergumermeer en Earnewâld
- het Otterpark, Groene Ster
